"Sociale vernieuwing eist andere aanpak'

AMSTERDAM, 6 SEPT. Sociale vernieuwing met uitsluitend vrijwilligers en subsidies heeft op de lange duur geen kans van slagen. Een bedrijfsmatige aanpak die werkgelegenheid oplevert is noodzakelijk wil de sociale vernieuwing in de stadswijken voet aan de grond krijgen. Dat is de gedachte achter de Project Ontwikkelings Maatschappij (POM) in Amsterdam, een organisatie die sociale vernieuwingsprojecten moet gaan ondersteunen. Een uitgewerkt plan hiervoor werd onlangs aan de gemeente gepresenteerd. Het besluit over de oprichting van de POM wordt waarschijnlijk dit najaar genomen.

“Aan ideeën voor projecten is geen gebrek,” zegt H. Thewessem, die samen met P. van Aalst het plan voor de POM ontwierp. “Maar de uitvoering loopt vaak vast omdat wijkorganen onvoldoende kennis hebben van financiering en organisatie.” Daarom kwamen wijkcentra in de Amsterdamse binnenstad met het idee van een "werkmaatschappij' voor sociale vernieuwing. De Wijk Ontwikkelings Maatschappij (WOM) in Rotterdam diende als voorbeeld.

De WOM is niet veel meer dan een kaartenbak en een telefoon. W. Bekenkamp, de enige medewerker, is de spin in een netwerk van contacten waarover wijkorganen en bedrijfjes niet beschikken. Door de WOM te raadplegen wordt voorkomen dat het wiel steeds opnieuw moet worden uitgevonden. “Ik onderzoek of ideeën haalbaar zijn en draagvlak hebben in de wijk. Ik ken de financiële mogelijkheden en weet waar deskundigen te vinden zijn”, zegt Bekenkamp.

De WOM heeft geld om projecten in de aanloopfase te ondersteunen maar uiteindelijk is het de bedoeling dat een project “zichzelf kan bedruipen”. In Crooswijk, een van de stadsvernieuwingswijken in Rotterdam, gaat in oktober een wijkschoonmaakbedrijf van start, het eerste project van de WOM. Een woningbouwvereniging koopt de diensten van het schoonmaakbedrijf waar zeven langdurig werklozen gaan werken.

Het eerste idee dat de Amsterdamse Project Ontwikkelings Maatschappij in samenwerking met het Monumentenfonds heeft onderzocht, is een servicebureau voor monumentale gebouwen in de binnenstad. Het bureau zou aan gebouwen als de Beurs van Berlage, de Mozes en Aäronkerk en het West Indisch Huis mensen kunnen leveren die een deel van het beheer, licht onderhoud, fondswerving en promotie op zich nemen. Veel van die taken blijven nu liggen. Als ze wel worden verricht, kunnen de gebouwen intensiever gebruikt worden.

“In de binnenstad vind je veel van dergelijke gebouwen,” zegt initiatiefnemer Thewessem. Hij noemt als voorbeeld het gebouwencomplex De Platanen aan de Lauriergracht. De voormalige schuilkerk en de twee rijen huizen rondom een binnenplaats zijn tot 1992 in gebruik als inrichting voor geestelijk gehandicapten. Daarna zou het complex, met de steun van de POM, gebruikt kunnen worden voor kinderopvang, een kindermuseum, werkplaatsen, winkels en huisvesting.