"Litouwen rehabiliteert oorlogsmisdadigers'

VILNIUS, 6 SEPT. De Litouwse autoriteiten hebben zich het ongenoegen op de hals gehaald van joodse organisaties door een groot aantal Litouwse oorlogsmisdadigers te rehabiliteren.

Het Centrum Simon Wiesenthal in Wenen heeft de Israelische autoriteiten gevraagd bij de Litouwse regering aan te dringen op herziening van een aantal gratieverleningen. Nobelprijswinnaar Elie Wiesel protesteerde gisteren in een brief aan de Litouwse president Landsbergis - zelf zoon van een collaborateur - tegen de amnestie en de Amerikaanse regering liet weten “te verwachten” dat Litouwen geen oorlogsmisdadigers in ere herstelt.

De afgelopen twee jaar hebben de Litouwse autoriteiten 35.000 mensen, die ten tijde van het Sovjet-bewind in Litouwen zijn veroordeeld, gerehabiliteerd. Ze hebben een schadevergoeding van vijfduizend roebel ontvangen en hun in beslag genomen bezittingen teruggekregen. Onder hen bevinden zich 120 Litouwers die volgens het Centrum Simon Wiesenthal zijn veroordeeld wegens collaboratie met de Duitsers in de oorlog en wegens deelname aan de massamoord op joden. In totaal zijn volgens de vertegenwoordiger van het Centrum Simon Wiesenthal in Israel meer dan duizend Litouwse oorlogsmisdadigers gerehabiliteerd; de meesten van hen zijn al vrijgelaten tijdens de eerste grote golf van rehabilitaties in de Sovjet-Unie, in 1956, maar hebben pas de afgelopen jaren hun burgerrechten teruggekregen.

Er zijn echter ook de laatste jaren nog mensen in ere hersteld die nog tot voor kort in de gevangenis zaten. In Litouwen is gezegd dat het bij de rehabilitaties ging om mensen die tijdens de oorlog tegen de Sovjet-troepen hebben gevochten. Volgens de bij de amnestie betrokken openbare aanklager, Vidmantas Vaicekauskas, is het mogelijk dat in het geval van “sommige individuen” fouten zijn gemaakt. Hij zei gisteren een lijst van dertien namen te hebben ontvangen van het Centrum Simon Wiesenthal. Het gaat daarbij om mensen die hebben toegegeven in de oorlog bij de massavernietiging van joden betrokken te zijn geweest. Deze gevallen, aldus Vaicekauskas, zullen opnieuw worden onderzocht.

Volgens de Litouwse autoriteiten is het in veel gevallen moeilijk achter de feiten te komen, omdat veel Litouwers na de oorlog zijn veroordeeld op grond van uit de lucht gegrepen beschuldigingen en vervalst bewijsmateriaal. Volgens Vaicekauskas is het niet de bedoeling van de Litouwse regering, oorlogsmidadigers in ere te herstellen.

Op 2 mei vorig jaar is een wet van kracht geworden, op grond waarvan Litouwers eerherstel en materiële compensatie kunnen vragen voor vervolging “ten tijde van het (Sovjet-)bezettingsregime”. In de wet zijn mensen die hebben deelgenomen aan “genocide of gebruik van geweld tegen onbewapende personen” uitdrukkelijk uitgesloten van rehabilitatie. Volgens Vaicekauskas zijn “de meeste” aanvragen gehonoreerd. Dit jaar zijn nog tweeduizend aanvragen binnengekomen; in mei en juli werden er achttien afgewezen. (AFP, AP)