Festival Oude Muziek maakt van Utrecht rijk gesorteerde delicatessenwinkel; Derek Lee Ragin zingt als een engel

Holland Festival Oude Muziek, Utrecht. Met o.a. Derek Lee Ragin en London Baroque, Dominique Visse, Consort of Musicke, Jordi Savall en Ton Koopman, Montserrat Figueras en Bach Collegium Stockholm. Gehoord: 2 t- m 5-9, op verschillende lokaties in Utrecht.

“Oh what a beautiful singing!” Met deze ontroerende gospelsong besloot countertenor Derek Lee Ragin donderdagnacht een volstrekt zinloze discussie in het Utrechtse Polman's Huis waarbij veel onduidelijkheden werden uitgewisseld over de specifieke kenmerken van de hoge mannenstem. Steekhoudend was alleen dit afscheidslied waarbij Ragin zong als een engel die even uit de hemel was neergedaald. Ook tijdens het concert van het Engelse orkest London Baroque, waarbij de musici zonder enige visie vijf soloconcerten van Vivaldi afraffelden, was Ragin degene die met zijn optreden de hele avond goed maakte. In twee Vivaldi-aria's en de cantate Cessate, Omai Cessate werkte zijn stem als een magneet, een zoete en kernachtige klank die met vlinderlichte coloraturen en een intense expressie alle aandacht naar zich toe trok.

Dominique Visse, de Franse countertenor en lid van La Péniche Opéra hield het publiek op een geheel andere manier in zijn ban. Als een middeleeuwse bard, met verwarde haren en een rafelig leren kostuum, gaf hij een verrukkelijke show waarin hij alle mogelijkheden van zijn unieke stem en zijn toneelprésence uitbuitte. Met een wonderlijk vrouwelijk geluid zong hij liederen van de Machaut en Dowland. Vervolgens stelde hij zich als een ouderwetse diva op naast de piano voor een knullig maar aanstekelijk gezongen opera-aria van Jules Massenet, waarna een fles wijn ontkurkt werd als opmaat tot Offenbach. De minstreel eindigde met een hilarische persiflage op Billie Holiday.Want alles bleek mogelijk bij dit tiende Festival Oude Muziek in Utrecht.

Dat er ook veel maagdelijke stemmen en onbespoten instrumenten te beluisteren zouden zijn was te verwachten. Wat echter onaangenaam verraste was het oppervlakkige niveau waarmee sommige ensembles genoegen namen, enthousiast aangemoedigd door een publiek van kenners en liefhebbers. Zo verschenen niet alleen de musici van London Baroque maar ook de leden van Bach Collegium Stockholm uiterst vluchtig voorbereid op het podium om in twee Bachcantates een staaltje van saaie braafheid weg te geven. Op de bevlogen zingende coutertenor na werden door de Zweden gedachteloos de formules van het zogenaamde authentieke spel toegepast en niets eigens werd hieraan toegevoegd. Waar onderzoek en persoonlijk engagement ophouden vindt men de dood in de pot.

Het zijn nu eenmaal altijd de bezeten enkelingen die voor avontuur zorgen door te weigeren, gedachteloos op welke stroom dan ook mee te dobberen. Zo maakte het vermaarde Engelse ensemble The Consort of Musicke van Anthony Rooley en Emma Kirkby ondanks twintig jaar van samenwerking nog steeds een adembenemende indruk met hun uiterst gecultiveerde klankschoonheid in de melancholieke madrigalen van Ward en Dowland en de ondeugend gearticuleerde liedjes van Ravenscroft.

Utrecht lijkt tijdens deze weken op een rijk gesorteerde delicatessenwinkel waarin naast chique verpakte produkten uit de supermarkt ook uiterst verfijnde gerechten worden verkocht. Sommige daarvan moet men leren eten, zoals de gamba-sonates van Marain Marais. Gespeeld door Jordi Savall en Ton Koopman smaakten zijn exquis en exotisch maar het ware genot was voorbehouden aan de echte kenners.

Een extra concert van Jordi Savall en zangeres Monserrat Figueras was ingelast. Samen met gitarist Rolf Lislevand voerden zij Spaanse middeleeuwse muziek uit, liederen die heel dicht tegen de volksmuziek aanleunen en sterk tot de verbeelding spreken. Met haar gekruide stem maakte Figueras grote indruk, maar haar interpretatie klonk mij wat gekunsteld in de oren. Het samengaan van kunnen met waarachtigheid en eenvoud is nu eenmaal een grote zeldzaamheid. Reden temeer om heel dankbaar te zijn voor het unieke optreden van Derek Lee Ragin.