Wachtgeld

POLITIEKE MOED kan het kabinet in deze warme nazomer niet worden ontzegd.

Terwijl het vakbondsverzet tegen de aanpassing van de ziektewet en de WAO nog lang niet is geluwd, lanceert minister Dales (binnenlandse zaken) alweer een vervolgaanval op de zorgstaat, waarmee ze zich verzekerd weet van nieuwe protestacties. Dales wil de wachtgeldregeling bij ontslag van ambtenaren terugbrengen naar het niveau van de de gangbare uitkeringen voor ontslagen werknemers in het bedrijfsleven, de WW.

De wachtgeldregelingen zijn zowel wat de lengte als de hoogte van de uitkeringen betreft vrijgeviger dan de WW, en de ambtenarenbonden hebben hun voorspelbare ketelmuziek van ongenoegen al ingezet. Waar minister Den Uyl in 1982 week voor de druk van de vakbeweging en waar twee centrum-rechtse kabinetten Lubbers aanpassingen van uit de hand gelopen verworven sociale rechten goeddeels uitstelden, zet het kabinet Lubbers-Kok hardhandig door.

Met de ambtelijke wachtgeldregeling is het merkwaardig gesteld. Ook al is de overheid al jaren verliesgevend, het overheidsbedrijf wordt nooit gesloten. Een ambtenaar heeft dan ook een geringere kans om te worden ontslagen dan een werknemer bij een particulier bedrijf - dat bij aanhoudende verliezen personeel op straat zet. Alleen in het onderwijs is een groot aantal ambtenaren gedwongen op wachtgeld gezet. Daarbij speelt het door het CDA in stand gehouden beginsel een rol dat verzuilde scholen niet kunnen worden gedwongen om werkloze onderwijzers of leraren van een andere geloofsovertuiging in dienst te nemen.

DE WACHTGELDREGELING is ooit ingevoerd toen een baan bij de overheid nog als een betrekking voor het leven gold en de overstap naar de particuliere sector als een ondenkbare carrièrebreuk werd beschouwd. Wie ontslagen werd als ambtenaar, kon nergens anders terecht en was daarom verzekerd van een royale uitkering. Die tijd is voorbij en niemand kijkt meer op als ambtenaren overstappen naar de particuliere sector.

Tegelijkertijd heeft de overheid op ruime schaal van de wachtgeldregeling gebruikgemaakt. De wachtgeldregeling - jaarlijkse kosten 1,3 miljard gulden - is de zachte manier geworden om overtollig ambtelijk personeel te laten afvloeien en om te bezuinigen op de post salarissen. De grondslag voor een aparte wachtgeldregeling voor ambtenaren is daarmee vervallen. In een flexibele arbeidsmarkt is het hoge wachtgeld verworden tot een ontmoediging voor werkloze ambtenaren om ander werk te zoeken.