VS: Sovjet-raketten moeten onder één commando blijven

WASHINGTON, 5 SEPT. Alle kernwapens van de Sovjet-Unie moeten ook in de toekomst zoveel mogelijk door één instantie beheerd worden. Voorkomen moet worden dat "onstabiele elementen' zeggenschap over deze wapens krijgen. Dat vindt de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, James Baker, die volgende week naar Moskou gaat voor besprekingen met de leiders van de Sovjet-Unie en de republieken.

“Ik denk dat het niet noodzakelijk is dat (de kernwapens) uiteindelijk allemaal in één republiek terechtkomen, maar dat het waarschijnlijk wel het beste is dat ze worden geplaatst onder één centraal gezag”, aldus de Amerikaanse minister. Tijdens de mislukte coup hebben de Verenigde Staten enige tijd in het ongewisse verkeerd wie de zeggenschap over de kernwapens had.

Baker zal wijzen op het belang van de nucleaire veiligheid en op de noodzaak dat de recent gesloten internationale wapenverdragen (START over beperking van de strategische bewapening en CFE over reductie van de conventionele bewapening in Europa) worden nageleefd. “Deze verdragen zijn nog steeds in ons belang”, aldus de minister die de huidige ontwikkelingen nog niet direct als een bedreiging ziet voor de verdragen. Hij sloot hernieuwde onderhandelingen daarover echter niet uit, als de omstandigheden zouden veranderen.

De grote zorg in Washington is dat de Sovjet-Unie op dezelfde manier uiteenvalt als Joegoslavië, waarbij het tot gewelddadige conflicten komt tussen verschillende volken. Baker zei dat de grenzen tussen de republieken gerespecteerd moeten worden: “Iedere verandering van de grenzen moet op een wettige manier worden uitgevoerd met vreedzame middelen en op basis van onderlinge overeenstemming.”

De vijf principes van het Amerikaanse beleid tegenover de veranderingen in de Sovjet-Unie zijn, aldus Baker:

de toekomst van de Sovjet-Unie moet worden bepaald door de volkeren van dat land, zonder dreiging, geweld of intimidatie; respectering van de huidige interne en externe grenzen; verandering met democratische middelen, in het bijzonder verkiezingen; respectering van de rechten van de mens en van de minderheden; respectering van het recht en van internationale verplichtingen.

De Amerikaanse minister zei verder te zullen spreken over de levering van voedsel aan de Sovjet-Unie, over de mogelijke teruggave door de Sovjet-Unie van vier eilanden aan Japan (de VS staan achter de Japanse eis voor teruggave) en over de geplande vredesconferentie over het Midden-Oosten.

Baker zal behalve Moskou, waar hij dinsdag aanwezig zal zijn bij de opening van de Europese conferentie over de rechten van de mens, ook de drie Baltische landen bezoeken “om de Amerikaanse betrokkenheid met die landen tot uitdrukking te brengen”. De Verenigde Staten hebben afgelopen maandag na 41 jaar weer diplomatieke betrekkingen aangeknoopt met Estland, Letland en Litouwen.

Volgens Baker heeft de Sovjet-Unie de hulp aan Cuba drastisch gereduceerd. Volgens Amerikaanse functionarissen is de hulp teruggelopen van vijf miljard dollar in 1989 naar 3,5 miljard in het afgelopen jaar. In de loop van dit jaar is de hulp verder afgenomen. (Reuter, AFP)