Onder de grafheuvel

Nightbreed Regie: Clive Barker. Met: Craig Sheffer, David Cronenberg, Anne Bobby. Uitgebracht op video door CNR.

De winnaar van de publieksprijs tijdens het voorlaatste Weekend of Terror in Tuschinski (1990) was Clive Barkers Nightbreed, in menig opzicht het tegendeel van de winnaar van dit jaar, The Silence of the Lambs. Demmes film mag dan heel eng wezen, de beklemming is vooral van psychologische aard en mede het resultaat van het spannende verhaal, dat aanspreekt tot ver buiten de harde kern van griezelliefhebbers pur sang. De Engelse regisseur Barker, al een beroemdheid als auteur van horror-romans voor hij in 1987 debuteerde met de film Hellraiser, is geen verhalenverteller, maar een schepper van visioenen. Ook al baseerde Barker Nightbreed op zijn eigen roman Cabal, de plot is onbelangrijk en grotendeels onbegrijpelijk. Een jonge psychiatrische patiënt (Craig Sheffer) wordt verdacht van een reeks moorden en door de behandelend geneesheer (gespeeld door griezelregisseur David Cronenberg) op het spoor gezet van een duivels koninkrijk, Midian, ergens onder een grafheuvel in Canada. Daar woont het nachtelijk gebroed, even demonisch als op een kinderlijke manier onschuldig, zoals de indianen in een ouderwetse western.

Het perspectief van waaruit Barker Nightbreed vertelt, wisselt voortdurend tussen dat van de patiënt, de psychiater (die de feitelijke moordenaar blijkt te zijn) en de monsters, een soort onderbewustzijn van beide of van de kijker, daar kun je alle kanten mee op. De film laat zich het beste ondergaan als een "grand guignol'-opera, die op een bepaalde manier vreemd onberoerd laat. Na het succes van Hellraiser kon Barker over een hoog budget beschikken, dat van alle kanten van het doek afspat. Maar de film bleek veel minder kijkers te interesseren, eigenlijk nauwelijks buiten de harde kern van degenen die zich moeiteloos over geven aan de irrationele geneugten van een direct tot het onderbewustzijn sprekende film.

Nightbreed laat zich het best omschrijven als een ambitieuze mislukking, waarover de horror-fans voorlopig niet uitgesproken raken. Zelf had ik iets te vaak het gevoel dat dit wel een heel duur project geweest moet zijn. Barker schiet aan zijn eigen doelstellingen voorbij, als dit soort platvloerse overwegingen de kans krijgen hun lelijke kopje op te steken.