Komeetbaan verstoord door botsingen met grote meteorieten

De kometen die zich af en toe in de buurt van de aarde vertonen, komen uit een enorm gebied rond de zon dat zich uitstrekt tot ruwweg halverwege de meest nabije sterren. In dit 'reservoir', de Oort-wolk (naar de Nederlandse astronoom J.H. Oort), zouden zich minstens een biljoen kometen bevinden. De meeste beschrijven ruwweg cirkelvormige banen en komen nooit in de buurt van ons zonnestelsel. Af en toe krijgt er een door de zwaartekrachtswerking van het Melkwegstelsel echter een duwtje in toevallig de richting van de zon. Na ruwweg een miljoen jaar komt hij in onze buurt, ontwikkelt een coma en een staart en kan zo aan de hemel zichtbaar worden.

Ook al bevinden de meeste kometen zich onwaarneembaar ver van de zon toch zijn ze er via de zwaartekracht nog mee verbonden. Dit betekent dat de baan van een komeet altijd een ellips of een parabool moet zijn. In een aantal gevallen heeft men een hyperbolische baan gevonden, hetgeen zou betekenen dat de komeet een snelheid heeft die te groot is om hem aan de zon te binden. Zo'n baan is dan echter het gevolg van de storende invloed van een planeet. Ook is bekend dat een komeetbaan in de buurt van de zon kan veranderen als gevolg van de reactiekrachten van de gassen die van het komeetoppervlak wegspuiten: het zogeheten raket-effect. Buiten het planetenstelsel zou een komeetbaan altijd een ellips of parabool moeten zijn .

Kometen komen uit allerlei richtingen uit de ruimte naar de zon toe. Onlangs hebben astronomen van de universiteit van Zuidwest Luoisiana iets opmerkelijks opgemerkt. Tijdens een onderzoek naar de getijdenwerking van het Melkwegstelsel op komeetbanen ontdekten ze dat de kometen die de meest uitgesproken hyperbolische baan hebben ook een retrograde baan hebben, dat wil zeggen om de zon bewegen in een richting tegengesteld aan die van de planeten. Selectie-effecten zouden niet de oorzaak kunnen zijn, evenmin als de invloed van een ster of de extra invloed van een planeet.

Volgens de onderzoekers zou de hyperbolische baan in dit geval het gevolg kunnen zijn van de inslag van meteorieten op de komeetkern. Het oppervlak zou door die inslagen worden 'omgewoeld', waardoor er meer gas (en stof) kunnen vrijkomen en het raket-effect wordt versterkt. Doordat meteorieten zich ruwweg in het vlak van de planeetbanen om de zon bewegen. zou het effect van de inslagen in dit geval het sterkst zijn bij kometen die juist in eentegengestelde richting om de zon bewegen en die bovendien het dichtst bij de zon komen (Nature 352, p. 508).

Met de nu bekende populatie van meteorieten in het zonnestelsel zou volgens berekeningen het komeetoppervlak te weinig worden omgewoeld. De onderzoekers veronderstellen daarom dat er nog een populatie van grotere objecten bestaat. Het bestaan van zulke grote meteorieten, met een diameter in de orde van tien meter, is al eerder gesuggereerd als mogelijke verklaring voor het grillig gedrag van sommige kometen. Zo heeft men van zes van de zeven kometen met hyperbolische banen waargenomen dat ze in tweeen braken, hetgeen heel goed door een botsing van een zware meteoriet te verklaren zou zijn. En ook de recente uitbarsting van gassen op komeet Halley, die eigenlijk geen enkele activiteit meer zou mogen vertonen, zou door zo'n inslag verklaard knnnen worden.