De vijf van Baker

MINISTER BAKER heeft de burgers van de Sovjet-Unie - of moeten wij zeggen van de Unie-republieken? - laten weten hoe Amerika hun toekomst ziet.

Vijf punten noemde de bewindsman, vijf voorwaarden waaraan Russen, Oekraïeners en al die anderen zullen moeten voldoen om de instemming van Washington te krijgen. De volken van de Sovjet-Unie zullen zonder dwang of geweld aan hun toekomst werken, alle bestaande grenzen moeten worden gerespecteerd en veranderingen kunnen slechts met vreedzame middelen worden doorgevoerd, invoering van democratie en rechtsorde zal bijzondere waardering van de kant van de VS oogsten en een ordelijke democratische verandering door middel van verkiezingen staat voorop, rechten van de mens moeten worden verzekerd en het volkenrecht en internationale verplichtingen dienen te worden gerespecteerd.

Deze voorwaarden gaan niet als vanzelfsprekend gelijk op met het Amerikaanse verlangen dat er zoveel mogelijk bestuurlijke cohesie in de Sovjet-Unie blijft bestaan. Vreedzaam en democratisch zouden de volken het imperium en elkaar vaarwel kunnen zeggen. Baker omzeilde deze logisch mogelijke consequentie van zijn eisen door er nog eens voor te pleiten alle nucleaire wapens in de Sovjet-Unie onder een centraal commando te houden. Een soort binnenwaartse proliferatie is niet waarop Washington zit te wachten. Evenmin op versplintering van de Sovjet-economie - hoewel de VS zich het recht voorbehouden rechtstreeks zaken met republieken te doen.

De lijst van Baker kan helpen om de discussie die zich nu in de Sovjet-Unie voltrekt enige richting te geven. En als er evenwicht zou kunnen worden gevonden tussen de middelpuntvliedende en de middelpuntzoekende krachten, des te beter. Maar van wens naar werkelijkheid is het nog een flinke afstand. Ook voor Baker.