Lord Carrington krijgt leiding van vredesconferentie

DEN HAAG, 4 SEPT. De vredesconferentie over Joegoslavie begint op aandringen van Frankrijk, Duitsland en Italie al aanstaande zaterdag, een week eerder dan Nederland, als voorzitter van de EG, had voorgesteld. De dagelijkse leiding komt in handen van de Britse oud- minister van buitenlandse zaken en oud secretaris-generaal van de NAVO, Lord Carrington. Dit is de uitkomst van het speciale beraad dat de minsiters van buitenlandse zaken van de Europeese Gemeenschap gisteren in Den Haag hebben gehouden.

Terwijl de EG-ministers in Den Haag vergaderden werd in Kroatie het staak-het-vuren, dat minister van den Broek zondagnacht met de leiders van de zes republieken had afgesproken door de Kroatische Nationale garde, Servische guerilla's en het federale leger geschonden. De veschillende partijen beschuldigen elkaar met schieten te zijn begonnen. Bij de gevechten, die vannacht doorgingen, zijn ten minste zestien mensen om het leven gekomen. De federale president Mesic heeft zijn landgenoten opgeroepen de wapens neer te leggen.

Van den Broek en zijn Duitse collega Genscher zeiden gisteravond na afloop van de vergadering dat de vredesconferentie niet tot gijzelaar mag worden van groepjes slechtwillenden, die doorgaan met schieten. Een belangrijk criterium is dat het geregelde federale leger niet bij schermutselingen betrokken mag zijn.

Vandaag zouden de eerste extra EG-waarnemers naar Kroatie vertrekken om de naleving van het bestand te controleren. De waarnemers zullen de conflictgebieden niet bezoeken zolang de gevechten doorgaan, aldus Van den Broek gisteren. Het vertek van de vijf Nederlandse waarnemers is tot morgen uigesteld omdat het vliegveld in Zagreb gesloten em het vliegveld in Ljubljana overbelast is.

Het baisbeginsel van de conferentie, die zaterdag in het Vredespaleis in Den Haag wordt geopend, is een afwijzing van grenswijzigingen door geweld. De EG-ministers wijzen hiermee op voorhand veroveringen af van Kroatisch grondgebied door Serviers de afgelopen weken. Twee andere beginselen die door de ministers werden vastgelegd zijn "bescherming van de rechten van allen in Joegoslavie en erkenning van, zoals in de slotverklaring van gisteren stond, alle legitieme zorgen en legitieme aspiraties".

Pag 4:

Langdurig beraad over arbitrage

Deze laatste toevoeging geeft de opvatting weer van een aantal EG-ministers dat niet op voorhand vaststaat dat de republieken die volledig onafhankelijk willen worden dat ook kunnen worden. Met de zorgen van mensen in Joegoslavifor die dat als riskante ontwikkeling zien, moet ook rekening worden gehouden. Voorzitter van de vredesconferentie zaterdag en daarna is de EG-voorzitter, tot 1 januari minister Van den Broek, het half jaar daarna zijn Portugese collega. Op voorstel van Van denBroek zal Lord Carrington als een soort gedelegeerd voorzitter en coordinator optreden. Van den Broek had hem 's morgens telefonisch de functie aangeboden; hij nam het verzoek onmiddelijk aan.

De ministers hebben gisteren lang gepraat over koppeling van de vredesconferentie en de arbitragecommissie van hoge rechters, waarvoor meteen al de presidenten van de constitionele hoven van Frankrijk, Italie en Duitsland zijn aangewezen. Frankrijk had vorige week met steun van Duitsland zo'n arbitragecommissie voorgesteld. Afgesproken is gisteren dat de arbitragecommissie, die bindende oordelen zal vellen over specifieke geschillen tussen Joegoslavische partijen, functioneert via minsiter Van den Broek als voorzitter van de conferentie. De voor arbitrage in aanmerking komende gevallen lopen via hem en komen ook via hem terug in de vredesconferentie. Twee leden van de commissie moeten nog worden aangewezen door het Joegoslavische staatspresidium.

Caslav Ociaiguec, een leider van de Serviers in Kroatie, heeft gisteren geeist dat de Serviers in Kroatie ook betrokken worden bij de vredesconferentie in Den Haag. "Een politieke oplossing van het Kroatisch-Servische conflict is niet mogelijk zonder onze aanwezigheid in Den Haag". Hij voegde daaraan toe.: "Wij acceptern niet dat de Kroatische president Franjo Tudjman of de Servische president Slobodan Milosevic op een vredesconferentie onze belangen zou behartigen".