Vredesoverleg Joegoslaviëin Den Haag

DEN HAAG, 3 SEPT. De vredesconferentie over Joegoslavië, waarover zondagnacht met de presidenten van de Joegoslavische deelrepublieken overeenstemming is bereikt, begint uiterlijk op 16 september in het Vredespaleis in Den Haag.

Volgens voorstellen van het Nederlands voorzitterschap, die vanmiddag in Den Haag aan de twaalf ministers van buitenlandse zaken zouden worden voorgelegd, zullen bij de opening alle EG-ministers aanwezig zijn, evenals hun collega's van de Joegoslavische republieken en van de federale regering in Belgrado. Frankrijk en Duitsland dringen erop aan de conferentie eerder dan 16 september te laten beginnen, de datum die door Nederland is voorgesteld. Premier Lubbers is gevraagd de conferentie te openen.

In Den Haag wordt ervan uitgegaan dat de vredesconferentie minstens een half jaar zal duren. Essentieel in de komende dagen zal zijn of de partijen zich houden aan het staakt-het-vuren. Minister Van den Broek heeft de presidenten in Belgrado zondag duidelijk gemaakt, dat zonder staakt-het-vuren en zonder de mogelijkheid voor EG-waarnemers om veilig in het gebied te opereren, de conferentie niet zal doorgaan. BZ-woordvoerder Dig Istha zei daarover vanmorgen: “We mogen niet het momentum verliezen en te lang wachten met het organiseren van de conferentie, maar zonder een behoorlijk gecontroleerd staakt-het-vuren: geen conferentie.”

Mogelijk al vanavond, uiterlijk morgen, gaat de eerste groep van circa vijftig EG-waarnemers naar Kroatië, waar zij zullen worden ingezet in de gebieden waar de afgelopen weken Serviërs en Kroaten voortdurend slaags raakten en waarbij honderden doden zijn gevallen. Vanuit Nederland gaan in eerste instantie vijf mensen. Ook Denemarken, Spanje, Frankrijk en Italië hadden vanmorgen al aan Den Haag laten weten onmiddellijk mensen beschikbaar te hebben. In totaal gaan een extra tweehonderd EG-waarnemers naar Kroatië. Zij zullen worden vergezeld van nog eens honderd tot honderdvijftig mensen ondersteunend personeel.

Op dit moment zitten in Slovenië vijftig EG-waarnemers, met een gelijk aantal ondersteunend personeel, onder wie Nederlandse piloten, die de helikopters en de F-27 vliegen, waarmee de waarnemers zich daar verplaatsen. Bij het ministerie van defensie wordt op dit moment een plan uitgewerkt voor uitbreiding van de vliegcapaciteit op korte termijn.

Pag 4:

Van den Broek waarschuwt leider Kroatië

Volgens de voorstellen van het Nederlandse voorzitterschap gaat de "Conferentie over Joegoslavië' na één of twee dagen uiteen in vier of vijf deelconferenties met hoge ambtenaren, die zich bezighouden met bijvoorbeeld juridische aspecten, de economische toekomst van het gebied, defensie en veiligheid, enzovoorts. Deze conferenties hoeven niet alle in Den Haag plaats te hebben, maar op die plaatsen waar het het meest praktisch is. De coördinatie berust bij een conferentieleider, bij voorkeur een "elder statesman' uit een van de EG-landen, terwijl de deelconferenties door ervaren (oud-)diplomaten worden geleid.

Minister Van den Broek heeft gisteravond nog twee keer telefonisch contact gehad met de Kroatische president Tudjman naar aanleiding van een incident bij het stadje Petrinja, waarbij de afgelopen nacht een dode viel. Hij heeft Tudjman er “met klem op attent gemaakt, dat men zich onverkort aan het staakt-het-vuren moet houden”, aldus woordvoerder Istha. De Nederlandse zaakgelastigde in Belgrado is vanmorgen met eenzelfde dringende boodschap naar de federale autoriteiten en naar de federale legerleiding gegaan. De Nederlandse ambassadeur Henri Wijnaendts, die de afgelopen tijd geregeld als afgezant van Van den Broek in Joegoslavië op pad was, gaat morgenochtend naar Kroatië om te trachten met de daar tegenover elkaar staande partijen in contact te komen.

Op de speciale EG-ministersbijeenkomst vanmiddag in Den Haag zouden de details van de Joegoslavische vredesconferentie worden vastgelegd. In de EG-hoofdsteden is zeer positief gereageerd op de akkoorden die Van den Broek zondagnacht in Belgrado wist te bereiken. “Een prachtig stukje pokerspel, dat glansrijk door uw minister werd gewonnen”, aldus een medewerker van een van de EG-ministers. “Minister Genscher heeft binnenskamers zijn grote bewondering voor "Kollege Hans' uitgesproken”, zei vanmorgen in Den Haag een Duitse diplomaat.

In Den Haag zijn inmiddels delen bekend geworden van de lijst van maatregelen, die de EG in petto hield voor het geval Servië zondagnacht niet het EG-ultimatum had geaccepteerd. De verstgaande maatregel op die lijst, die trapsgewijs in zwaarte toenam, was volledige erkenning van Kroatië en Slovenië. Daaraan vooraf gingen een hele reeks maatregelen in de politieke en economische sfeer, zoals een moratorium op onderhandelingen over associatie-akkoorden van de EG met Servië en inschakeling van de Raad van Europa en de CVSE op het gebied van schending van mensenrechten. “De bedoeling zou geweest zijn te komen tot een volledige internationale isolatie van Servië”, aldus een hoge ambtenaar.