Tijd om man en paard te noemen?

Een van de verklaringen voor de omvangrijke beursschandalen in Japan is dat aldaar toezichthouders en aan toezicht onderworpenen te nauwe banden hebben. Topmensen van het ministerie van financiën worden in hun nadagen naar de banken en commissionairs gelokt, die zo hun banden met het ministerie stevig weten. Die carrière-lijn heet amakudari, afdaling uit de hemel.

Nederlanders stonden vroeger op basis van hun handelsgeest bekend als de Chinezen van het Westen, maar wie kijkt hoeveel mensen hier uit de ambtelijke hemel zijn neergedaald in de besturen van beurs, centrale bank en commerciële banken, kan vermoeden dat Amsterdam Financieel Centrum bewoond wordt door de Japanners van het Westen.

Het is te hopen dat die Haagse amakudari het toezicht op de beurshandel te Amsterdam niet in de weg staat. Dat het niet daaraan ligt dat het nu meer dan een maand duurt voordat bekend wordt wat er precies stak achter de doorgehaalde handel in aandelen HCS Technology van 31 juli.

Beursfusie

De Amsterdamse effectenbeurs en de Optiebeurs studeren op samenwerking. Dat ligt voor de hand. Beursleden en handelaren op de Optiebeurs zijn twee elkaar grotendeels overlappende groepen. Zij financieren beide markten. Het vrijlaten van de tarieven drukt de inkomsten van de handelaars en van de effectenbeurs. Besparing van kosten ligt dan voor de hand. De optiebeurs zit tegen de grens van de computercapaciteit, maar zou makkelijk bijpassen in het systeem waar de effectenbeurs de afgelopen jaren 80 miljoen heeft geïnvesteerd. Beide beurzen hebben een fonds voor het geval er handelaren omvallen. Waarom dat geld niet gebundeld, net als de nog omvangrijke stille reserves van de effectenbeurs en het groeiende vermogen van de optiebeurs. En waarom zouden beide instellingen hun controlebureaus niet combineren?

Maar kostenbesparing is niet iets waaraan de beurzen zijn gewend. Het personeelsbestand van de effectenbeurs is in jaren tachtig verveelvoudigd en al is het nieuwe computerssysteem nu ingevoerd, toch herbergt de beurs op zolder nog genoeg softwarexperts, om een eigen systeemhuis mee op te richten. Mister Optiebeurs, Tjerk Westerterp, is evenmin van het type dat in de gedachten opduikt zodra kostenbesparing wordt genoemd. Niet alleen is hij liefhebber van kunst, hij overweegt ook de stal van 24 renpaarden die de Optiebeurs sponsort uit te breiden met twee nieuwe. Te verkrijgen bij stoeterij Zangersheide, eigendom van Leon Melchior, een van de grootaandeelhouders in HCS Technology. Zolang dat soort overwegingen spelen zal een fusie van de beurzen nog wel op zich laten wachten.

HCS

Vroeger hadden (groot)aandeelhouders bij HCS veel te zeggen. Eerst deelde drs J.J. Kuijten de lakens uit. Toen hij weg moest, bleef drs J.J. de Kort min of meer namens hem commissaris. Ervaren financiers als Vado-beheer verzekerden zich toen eveneens van een bruggehoofd in de raad van commissarissen. Nu Vado als aandeelhouder al lang vertrokken is acht F. Hoogendijk het moment gekomen om door af te treden zijn ongenoegen te uiten. Hij kan dat nu doen zonder de onderneming schade te berokkenen. Ook De Kort vertrekt.

De banken, die inmiddels ook aandeelhouder zijn geworden, maken nu de dienst uit. De andere (groot)aandeelhouders, die nog onderling kibbelen ook, hebben gezien de financiële situatie weinig meer te zeggen. Grootaandeelhouder E. Albada Jelgersma zag tot zijn verdriet zelfs zijn keus voor een nieuw bestuurslid, drs M.P. Niemandsverdriet, gepasseerd. Terwijl Niemandsverdriet nog wel gepousseerd werd door voormalig ABN-bestuurder mr drs H.H. Langman, die hem nog kende uit de herstructurering van de scheepsbouw. Maar HCS blijft vooral een Amro-probleem. Het nieuwe bestuurslid is dr ir J.L.M. Nelissen. Die deed destijds bij Boskalis de onderhandelingen met de banken. Ook Boskalis was een Amro-pobleem. Officieel komt Nelissen natuurlijk niet namens de banken in de raad van bestuur. De bank kon vanochtend niet eens bevestigen of hij - zoals de geruchten willen - familie is van ABN-Amro voorzitter mr. R. Nelissen.