Tekst van de gezamenlijke verklaring

Tekst van de gezamenlijke verklaring van president Michail Gorbatsjov en de leiders van tien van de vijftien Sovjet-republieken, die gisteren voor het parlement werd voorgelezen door Noersoeltan Nazarbajev, president van de republiek Kazachstan.

"Ik ben door de president en hoge vertegenwoordigers van tien republieken gevraagd deze verklaring voor te lezen die gisteren tijdens de nacht en in de ochtend tot stand is gekomen. Door de machtsovername van 19 tot 21 augustus van dit jaar is de vorming van nieuwe relaties van de unie met de soevereine staten tot stilstand gekomen. Dit heeft het land op de rand van een catastrofe gebracht.

De toestand die in het land op de putsch volgde, is instabiel en kan onvoorspelbare gevolgen hebben, zowel binnenslands als in de buitenlandse betrekkingen. Wij stellen vast dat het mislukken van de coup en de overwinning van democratische krachten een zware slag betekenen voor de reactionaire krachten en alle andere factoren die het proces van democratische veranderingen belemmeren.

Daarmee is een historische gelegenheid geschapen om de hervorming en de vernieuwing van het land te versnellen. Onder deze omstandigheden zijn de wettig gekozen bestuurders van het land - de president en de voorzitters van de Opperste Sovjets van de republieken - overeengekomen de volgende maatregelen te treffen voor een overgangsperiode totdat een nieuwe grondwet is aangenomen en nieuwe machtsorganen zijn gekozen.

Deze maatregelen moeten een verdere ineenstorting van de machtsstructuren voorkomen, tot aan de totstandkoming van een nieuw bestel van relaties tussen de republieken en de vorming van nieuwe unie-structuren tussen republieken.

1. Een Unieverdrag van Soevereine Staten wordt uitgewerkt en ondertekend door alle republieken die dit wensen en die elk afzonderlijk kunnen bepalen hoe zij aan deze Unie deelnemen.

2. Wij roepen alle republieken, ongeacht de status die zij hebben uitgeroepen, op onmiddellijk akkoord te gaan met een voorstel voor economische samenwerking binnen het kader van een gemeenschappelijk vrijhandelsgebied om het normale functioneren te verzekeren van de economie, de bevoorrading van de bevolking en de versnelde introductie van economische hervormingen.

3. Wij stellen voor deze overgangsperiode in: een Raad van Vertegenwoordigers van Volksafgevaardigden involgens het principe van gelijke vertegenwoordiging - twintig volksvertegenwoordigers afgevaardigd door de Opperste Sovjet van elke republiek - die beslist over zaken van algemeen belang; een Staatsraad die is samengesteld uit de president en hoge functionarissen van de republieken, die buitenlandse en binnenlandse aangelegenheden regelt met een gemeenschappelijk belang voor de republieken; een tijdelijke Inter-Republikeinse Economische Commissie, samengesteld uit alle republieken op basis van gelijkwaardigheid, die het beheer voert over de economie en de gerichte uitvoering van economische hervormingen.

Wanneer de ontwerp-grondwet gereed is moet deze worden goedgekeurd door de parlementen van de republieken en ten slotte worden bekrachtigd door een congres van gevolmachtigde vertegenwoordigers van de republieken van de Unie.

Wij bevestigen het behoud van de status van alle gekozen vertegenwoordigers van de Unie van Socialistische Sovjet-Republieken voor de duur van hun termijn. In verband hiermee vragen wij de vergadering de overeenkomstige artikelen van de Sovjet-grondwet tijdelijk op te schorten.

4. Wij tekenen een overeenkomst op defensiegebied. Met als uitgangspunt een gemeenschappelijke veiligheid behouden wij een gemeenschappelijke legermacht en een militair-strategische ruimte. Wij zullen radicale hervormingen uitvoeren binnen de strijdkrachten, de KGB, het ministerie van binnenlandse zaken en het openbaar ministerie, met inachtname van de belangen van de republieken.

5. Wij bevestigen de strikte naleving van alle internationale verdragen en verplichtingen van de Sovjet-Unie, waaronder de kwestie van de ontwapening en het toezicht daarop, alsmede buitenlandse economische verplichtingen.

6. Wij nemen een verklaring aan die rechten en vrijheden aan burgers geeft, onafhankelijk van hun nationaliteit, verblijfplaats, partijlidmaatschap of politieke opvattingen; en die tevens de rechten van nationale minderheden garandeert.

7. Wij vragen het Congres van Volksafgevaardigden van de USSR republieken te steunen die de Verenigde Naties vragen om erkenning binnen het internationale recht en lidmaatschap van deze organisatie.

Gezien het dringende karakter van de voorgestelde maatregelen binnen de bestaande toestand doen wij een beroep op het Congres in dezen snel te beslissen.

'Deze verklaring is getekend door de president van de USSR en de hoge vertegenwoordigers van de Russische Republiek, de Oekraïne, Wit-Rusland, Oezbekistan, Kazachstan, Azerbaidzjan, Kirgizië, Tadzikistan, Armenië en Turkmenië.