Bush erkent zelfstandigheid Baltische staten

WASHINGTON, 3 SEPT. De Verenigde Staten zullen ambassades openen in de drie Baltische republieken. Dat heeft president Bush gisteren in zijn zomerhuis te Kennebunkport aangekondigd.

Zo hebben de VS als 37ste land Estland, Letland en Litouwen volledig erkend. Washington heeft de inlijving van deze drie republieken bij de Sovjet-Unie in 1940 nooit erkend. Toch hadden de VS er geen ambassades. Tijdens de Koude Oorlog was dat onmogelijk. Wel heeft het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken altijd aparte afdelingen voor de Baltische staten gehad.

President Bush heeft het idee van onafhankelijkheid voor de drie republieken steeds gesteund, maar hij wilde tegelijkertijd niet zijn politieke kameraad Sovjet-president Gorbatsjov voor de voeten lopen. Ook toen de EG-landen de drie Baltische republieken al hadden erkend, wachtte Bush nog tot Gorbatsjov en de Opperste Sovjet de onafhankelijkheid zouden erkennen.

Aanvankelijk had Gorbatsjov aangekondigd dat de Balten vrijdag onafhankelijk zouden worden verklaard. Vrijdag kreeg de Sovjet-specialist van het Witte Huis, Ed Hewitt, evenwel een dringend telefoontje dat de verklaring zou worden uitgesteld. Gisteren was er nog geen uitsluitsel en besloot Bush toch zijn gang te gaan met diplomatieke erkenning.

De kwesties, waarover Bush alvorens tot erkenning over te gaan meer duidelijkheid verlangde, zoals de grenzen van de republieken, veiligheid en economische betrekkingen, zijn inmiddels niet duidelijker geworden. Wel noemde Bush een akkoord over onderlinge samenwerking tussen president Gorbatsjov en leiders van tien republieken als een teken van “enige erkenning” door Moskou dat onafhankelijkheid voor de Balten “een juiste stap” is. Hij maakte zich zorgen dat te vroege diplomatieke erkenning van de Balten zou leiden tot overhaaste stappen naar onafhankelijkheid door andere republieken.

Het is nog niet zeker wanneer de drie nieuwe Amerikaanse ambassades geopend zullen worden in de Baltische republieken. De voormalige ambassadegebouwen kunnen niet meer betrokken worden. Onderminister Curtis Kamman van buitenlandse zaken gaat naar de Balten om officiële banden aan te knopen. Zowel het Congres als het Witte Huis zullen graag economische en medische hulp willen geven aan de nieuwe onafhankelijke staatjes. Het is minder controversieel dan hulp aan de Sovjet-Unie.

Een delegatie onder leiding van een onderminister van landbouw, Richard Crowder, gaat naar Moskou om de behoeften aan voedsel en medicijnen van de Sovjet-Unie voor deze winter te verkennen. Sinds afgelopen december hebben de Verenigde Staten 2,5 miljard dollar aan voedselkredieten verstrekt.

De Democratische senator, Patrick Moynihan, lid van de commissie voor buitenlandse zaken, heeft in het weekblad Newsweek voorgesteld om het verstrekken van Amerikaanse hulp aan de Sovjet-Unie afhankelijk te stellen van de bereidheid van het verwijderen van kernwapens die op Amerika zijn gericht.