Jack Lang wil meer chansons op radio; "Cultuur niet per decreet te regelen'

PARIJS. Jack Lang, de Franse minister van cultuur, is weer eens in het strijdperk getreden. De Franse FM-radio's zenden naar zijn opvatting te veel Angelsaksische muziek uit. Lang vindt dat het Franse chanson een "minimale plaats' moet hebben in de programma's van de FM-zenders die zich vrijwel uitsluitend op de jeugd richten.

Gelijk zijn Nederlandse ambtgenoot d'Ancona van WVC, die wil dat de Hilversumse omroepen tien procent van hun zendtijd aan "kunst' wijden en dat bij wet geregeld wil zien, wil Lang de bescherming op de radio van de Franse cultuur desnoods afdwingen naar het voorbeeld van het quota-systeem dat bij de televisie van kracht is.

Tenminste 20 procent van de programma's van de Franse televisiezenders moet uit "francophone' produkten bestaan, dat wil zeggen Franse of afkomstig uit Franssprekende delen van de aarde, zoals het Canadese Quebec. Een nog groter percentage moet uit "Europese' programma's bestaan die in "prime time' moeten worden uitgezonden. De twee door de regering bekostigde tv-zenders, Antenne 2 en FR3, houden zich daar netjes aan. Maar de particuliere, financieel sterke en verreweg populairste zender, TF1, is deze regeling een doorn in het oog. Directeur Patrick Le Lay van TF1 hekelde vorige week deze reglementering "door een nomenklatura die weigert in te zien dat de televisie haar ontsnapt'.

Le Lay heeft gelijk als men het aanbod overziet. Behalve de ook in Nederland bekende internationale cultuurdrager TV5 ( die het nieuws van Antenne 2 overneemt) en de kleine nationale culturele zender La Sept, bestoken TF1 en de overige zenders - La Cinq, Canal Plus en M6 - het publiek met een overmaat aan goedkope produkties uit de fabrieken van Hollywood. Het enige Franse aan deze uitzendingen is de nasynchronisatie. De Franse tv-kijker kan in zijn eigen taal genieten van bijvoorbeeld de western-held John Wayne, wat cultureel even hartoverend als een Duitssprekende Jean Gabin.

De niet-nagesynchroniseerde jeugdcultuur op de talrijke FM-stations leidt volgens Jack Lang tot scheve verhoudingen. Zenders als Fun Radio, Maxximum of Skyrock besteden - zo blijkt uit luisteronderzoek - slechts drie tot vier procent aan Franse muziek, de rest van de programma's is "anglofoon'. Volgens een door Lang ingestelde commissie "voor rock en variëtés' zou het Franse percentage tot 50 procent moeten worden opgetrokken. Maar de FM-zenders lachen daarom. Michel Brillie, directeur van Maxximum: “Dat is het paard voor de wagen spannen. Men zou zich eerst moeten afvragen waarom het Franse publiek de nationale produkten negeert.”

Maxximum is een dochter van de Luxemburgse rtv-gigant CLT, de holding van de commerciële zender RTL, die in Frankrijk goede zaken doet met programma's die meer dan enig ander zender zijn samengesteld uit Amerikaanse pulp, zij het uiteraard zorgvuldig nagesynchroniseerd. CLT-directeur Jacques Rigaud noemde de kritiek van Lang “onwaardig voor een minister van cultuur die absoluut niets van radio en televisie weet”. Wat RTL en TF1 betreft kunnen de cultuurcontingenten waaraan minister Lang ze via wetgeving houdt, onmiddellijk worden afgeschaft. Tenslotte zijn er ook andere bepalingen die met de Franse slag worden nageleefd, zoals de beperkingen met betrekking tot uitzending van erotische en zachte porno-films. Zo laat La Cinq steeds vaker dames op het huiskamerscherm fysiek onthullende rollen vervullen, wat de kijkdichtheid en het reclameaanbod ten goede komt.

Nadat de radio- en tv-bazen en baasjes de fiolen van hun kritiek op Lang hadden uitgegoten, kreeg de beschermer van de Franse cultuur ook nog eens de wind van voren van een collega. Jean-Marie Rausch, minister van PTT, stelde vast dat “de cultuur niet per decreet beschermd kan worden. Als de Franse televisieprogramma's goed zijn, dan worden ze wel bekeken. Als ze niet goed zijn, dan mislukken ze, met of zonder quota's.” Rausch wees er op dat de techniek “elk debat over quota's overbodig maakt”. Hij wees op de achttien muziekprogramma's die de Duitse satelliet TV Sat uitzendt en die met een decoder van een kleine 4000 francs ontvangen kunnen worden.

De conclusie van Rausch: “De Franse regering kan nationale zenders wel quota's opleggen, maar bij buitenlandse zenders loopt dat vroeg of laat mis.” Collega Lang had daar niet van terug. Hij zei verontschuldigend:“Ik wil alleen maar een "progressief toenemende' plaats voor het Franse chanson.' C'est si bon...”