Elf republieken formuleren plan; Nieuwe structuur voor Sovjet-Unie

MOSKOU, 2 SEPT. Met president Gorbatsjov zijn elf van de vijftien republieken er vannacht in geslaagd zich te verenigen achter een gezamenlijke verklaring over een nieuwe, staatkundige structuur van de Sovjet-Unie die vanochtend aan het parlement is voorgelegd.

De drie Baltische republieken hebben dit gemeenschappelijke standpunt niet onderschreven en Georgië heeft bedenktijd gevraagd.

Het akkoord tussen Gorbatssjov en de elf republieken heeft tot doel de snelle onttakeling van de staatkundige eenheid van de Unie een halt toe te roepen.

President Noersoeltan Nazerbajev van Kazachstan lichtte vanochtend in Moskou het Congres van Volksafgevaardigden, het "uitgebreide' parlement van de Sovjet-Unie, in over het akkoord. Het Volkscongres werd voorgesteld een Staatsraad te formeren waarin alle regeringsleiders zitting kunnen nemen. Deze Staatsraad onder voorzitterschap van president Gorbatsjov moet verantwoordelijk worden voor die aspecten van de binnen- en buitenlandse politiek waarover binnen de Unie nog overeenstemming bestaat, zoals bijvoorbeeld het defensiebeleid. Een economisch comité, eveneens met representanten van alle deelnemende republieken, moet ondertussen de hoofdlijnen van een gezamelijk macro-economisch beleid uitstippelen.

Over de mogelijkheid van aparte munteenheden en een eigen monetair beleid van de verschillende Sovjet-republieken zijn vannacht geen concrete afspraken gemaakt. In de nieuwe structuur wordt het aan de republieken zelf overgelaten in welke mate zij aan de nieuwe Unie willen deelnemen.

De buitenlandse politiek daarentegen wordt, als het aan de elf ligt, gedecentraliseerd. Alle deelstaten die dat willen, zullen een zetel in de Verenigde Naties moeten kunnen krijgen. De Oekraïne en Wit-Rusland zijn al in de VN vertegenwoordigd.

De parlementaire controle zou in handen moeten komen van een soort Senaat, waarin alle republieken twintig afgevaardigden kunnen verkiezen. Het Volkscongres zal ondertussen gewoon blijven bestaan. Dit parlement zal zijn mandaat tot voorjaar 1993 mogen behouden. Met deze toezegging willen de republieken voorkomen dat het Volkscongres alleen maar dwars gaat liggen uit angst dat het zichzelf zou moeten ontbinden.

In het programma wordt als eerste punt de onmiddellijke ondertekening van een nieuw Unieverdrag voorgesteld, als tweede de afsluiting van het economische akkoord, met deelname ook van de republieken die zich willen afscheiden.