Deleye: eigen identiteit van Volvo Car gehandhaafd

DEN HAAG, 2 SEPT. Bestuursvoorzitter A. Deleye van Volvo Car BV kent geen twijfel meer. De autofabrikant die Nedcar gaat heten, zal niet alleen in naam een Nederlandse onderneming blijven. “Onze eigen identiteit wordt gehandhaafd”, verzekert hij. De (Belgische) topman van Volvo Car is dan ook uiterst tevreden met de overeenkomst waarin de gelijke deelname van de Nederlandse staat, Volvo Zweden en het Japanse Mitsubishi is vastgelegd. Als het aan hem ligt blijft hij topman van de nieuwe onderneming.

Tot nu toe had de staat 70 procent van de aandelen van Volvo Car BV en Volvo Zweden de resterende 30 procent. In de aandelentransactie is ook de verkoop begrepen van 10 procent cumulatief preferente aandelen die nog in handen waren van DSM.

De Nederlandse staat blijft tot uiterlijk 1998 aandeelhouder. Daarna moeten de resterende staatsaandelen voor 220 miljoen gulden naar Volvo Zweden en Mitsubishi worden afgestoten, die dan elk 50 procent zullen bezitten. Ze hebben deze verplichte verkoop contractueel laten vastleggen. Minister Andriessen (economische zaken) maakte daar afgelopen zaterdag geen punt van “want ik heb altijd gezegd dat de overheid niet in een autofabriek hoort deel te nemen.”

Deleye lijkt opgelucht dat hij zich niet langer aan de zelf opgelegde zwijgplicht hoeft te houden. De vertrouwelijke onderhandelingen namen ruim een jaar in beslag. “Maar nu is er een prachtig perspectief voor de nieuwe onderneming”, zegt Deleye. “Het houdt ook veel uitdagingen in.”

Nedcar krijgt een produktiecapaciteit van 180.000 auto's, die volgens hem mogelijk nog wordt uitgebreid tot 220.000. Volvo Car maakt nu zo'n 120.000 auto's per jaar. Om commerciële redenen geeft de onderneming niet prijs hoe lang de produktie van de bestaande (goedlopende) Volvo-400 serie wordt voortgezet.

Een vernieuwde en uitgebreide fabriek te Born, waarin de drie partners ruim drie miljard gulden investeren, zal nieuwe Volvo's en Mitsubishi's maken. De auto's krijgen een zelfde platform (bodem), maar zullen overigens sterk verschillen.

Volgens de overeenkomst zal Nedcar de eerstvolgende drie jaar een belangrijk deel van de ontwikkeling van nieuwe auto's voor zijn rekening nemen. Indien Nedcar concurrerend blijft werken, kan ook voor de periode daarna hoogwaardig ontwikkelingswerk voor het personeel in de hoofdvestiging te Helmond behouden blijven. De verkoop van de Volvo's wordt een Zweedse verantwoordelijkheid. Maar Nedcar houdt enige zeggenschap, onder meer omdat de Nederlandse commissaris van de commerciële holding vetorecht krijgt. De Japanners nemen de verkoop van de nieuwe Mitsubishi volledig in eigen hand. Zij wensen geen Zweedse pottekijkers in hun keuken.

Het heeft weinig gescheeld of Deleye had in de slotfase van de onderhandelingen alsnog afgehaakt. “De company relations agreement was voor mij een breekpunt.” Het is het enige stuk dat ook door Volvo Car is ondertekend. Onder de aandeelhoudersovereenkomst zelf staan alleen de handtekeningen van minister Andriessen (economische zaken) Mitsubishi-president Nakamura en Volvo-topman Jeansson.

In de company relations agreement gaat het om de rechten die Nedcar in het geheel van de samenwerking heeft. Deleye: “Die rechten hadden we als Volvo Car BV al. Denk aan het gebruik van de beschikbare investeringsfondsen voor de ontwikkeling van een nieuwe Volvo. Ik had er moeite mee dat we alleen van de aandeelhouders afhankelijk zouden zijn.”

In de laatste fase van de onderhandelingen is daarom veel nadruk gelegd op de verantwoordelijkheid van de raad van bestuur bij Nedcar. In afwijking van wat bij Nederlandse structuur-nv's gebruikelijk is, wordt de raad van bestuur echter niet door de commissarissen maar door de aandeelhouders benoemd.

Deleye is niet bevreesd dat Nedcar na 1998 wordt vermalen tussen Volvo Zweden en Mitsubishi. Beide autoproducenten zullen aan Nedcar hun eisen stellen ten aanzien van kostprijs, kwaliteit en specificaties. Deleye: “Maar we hebben afspraken gemaakt, hoe het business-plan elk jaar wordt vastgelegd. Van willekeur is geen sprake”. Nedcar zal volgens Deleye niet louter een "kostenplaats' zijn in de totale bedrijfsstructuur. “We krijgen een vergoeding die evenredig is aan de prijs van de auto's op de markt.”

De Japanners hebben zich volgens Deleye tijdens de onderhandelingen “zeer pragmatisch en objectief” opgesteld. In de ogen van Mitsubishi-topman Nakamura kan bij de produktie met de plaatselijke sociale omstandigheden rekening worden gehouden. Van het kopiëren van Japanse produktiemethoden is volgens Deleye dan ook geen sprake. “Het is net als met Zweeds staal. Dat geeft een kwaliteit aan, maar wordt niet altijd in Zweden zelf gemaakt. Met gebruikmaking van efficiënte Japanse technologie zullen we een optimum moeten vinden.”

Dat neemt toch niet weg dat de kostprijs waarvoor Nedcar moet werken, voor de Japanners een gegeven is. Deleye: “Als de kostprijs van materialen te hoog uitvalt, zal door een vernuftiger engineering elders moeten worden bespaard”. Maar hij is er vast van overtuigd dat Nedcar de concurrentie aankan. Door de al eerder aangekondigde sanering van bijna 1500 (van de bijna 7000) arbeidsplaatsen wordt de efficiëntie sterk vergroot.

Eventuele verliezen bij de produktie van de huidige Volvo-400 serie alsmede renteverliezen worden gedekt door de "oude' aandeelhouders, de Nederlandse staat (70 procent) en Volvo Zweden (30 procent). Minister Andriessen onderstreepte zaterdag dat de dekking van eventuele verliezen aan een limiet is gebonden. “Er gaat geen nieuw geld naar Volvo Car”, zo verzekerde hij. Voor compensatie van mogelijke verliezen wordt in elk geval de 240 miljoen gulden gereserveerd die de staat ontvangt voor de overeengekomen verkoop van aandelen aan de twee andere partners in Nedcar. Ook de opbrengst van (reeds aangekondigde) verkoop van Volvo-dochters in Nederland kan voor dekking van verliezen worden gebruikt.

De onderhandelaars van Mitsubishi eisten aanvankelijk een ongelimiteerde verliescompensatie. Want de Japanners (die zo'n miljard gulden in Nedcar investeren) wilden niet het risico lopen dat de fabriek in Born failliet is, wanneer daar over een paar jaar de produktie van de nieuwe Mitsubishi's moet beginnen. Andriessen acht zo'n rampscenario niet erg waarschijnlijk. Deleye liet zaterdag doorschemeren dat bij Volvo Car in 1992 een herstel optreedt. Na een winst van 55,1 miljoen gulden in 1989 werd vorig jaar 76,1 miljoen gulden verlies geleden, vooral door de teruglopende Britse markt

Volgens topambtenaar M. van der Harst van Economische Zaken waren de onderhandelingen zeer gedetailleerd. Mitsubishi had zich zelfs verzekerd van de bijstand van Amerikaanse advocaten. “De Japanners wilden op alle eventualiteiten voorbereid zijn. Mitsubishi zit al in de Verenigde Staten. En daar stapt de tegenpartij nu eenmaal sneller naar de rechter.” Ook om praktische reden verliepen de onderhandelingen soms moeizaam. Van der Harst: “Japanners kennen geen ondernemingsraden, dat moet je ze eerst allemaal uitleggen.”

Deleye onthulde zaterdag dat hij het is geweest die op de mogelijkheid wees Mitsubishi bij de onderhandelingen te betrekken. Zo'n derde partner was broodnodig, omdat de Nederlandse staat onvoldoende wilde investeren en het verlieslijdende Volvo Zweden er de middelen niet voor had. Deleye is ervan overtuigd dat Nedcar “iets unieks” tot stand zal brengen, omdat het de eerste vergaande Japans-Europese samenwerking is.