Geheime tip: de Oekraine!

Laten we eens kijken wat de schokkende gebeurtenissen van de afgelopen twee weken voor de schaakwereld kunnen betekenen. Wie wint de volgende schaak-Olympiade? Een voorbarige vraag. Het duurt nog een jaar. Toch dringt de vraag zich juist in deze weken op. Mijn geheime tip voor de volgende Olympiadewinnaar is de Oekraïne.

Vorig jaar waren de spelers van Estland, Letland en Litouwen aanwezig bij de schaak-Olympiade in Novi Sad. Ze mochten niet meedoen. Begrijpelijk. De wereldschaakbond zou zich in een politiek wespennest steken. Nu is alles anders. Volgend jaar zullen ze in Manilla zeker meespelen. Ongetwijfeld zullen zich daar ook andere Sovjet-republieken melden. Mogen die meedoen? Als de Olympiade nu zou worden gehouden zeker niet. Maar in een jaar kan veel veranderen, dat hebben we gezien.

Ik heb een paar teams opgesteld die afgevaardigd zouden kunnen worden als de onafhankelijkheid van de republieken erkend zou zijn. Het viel nog niet mee. We hebben ons er nooit zo druk om gemaakt waar al die Sovjet-schakers precies vandaan kwamen. Van een heleboel spelers wist ik het niet. Gelukkig kon Sosonko me feilloos inlichten. Een andere moeilijkheid was dat het bij veel spelers onduidelijk is of ze nog in de Sovjet-Unie wonen. De definitieve emigranten heb ik niet meer meegeteld, maar er zijn er velen die met een toeristenvisum heen en weer reizen en het grootste deel van het jaar in het Westen verblijven. De teamopstellingen die hier volgen zijn beslist niet definitief. Leerzaam zijn ze in ieder geval. Nooit blijkt het verpletterende overwicht van de schakers uit de Sovjet-Unie zozeer, als wanneer je ze per republiek splitst.

Allereerst Rusland. Zwakker dan het vroegere team van de Sovjet-Unie, maar nog steeds het sterkste ter wereld. Speelt Kasparov mee? Zeer onwaarschijnlijk. Niet alleen omdat hij geen Rus is. Hij kan moeilijk voor zijn geboorteland Azerbajdzjan gaan spelen, het land waaruit hij door de anti-Armeense gewelddadigheden hals over kop moest vluchten. De Olympiade heeft hem weinig te bieden. Het schijnt dat hij net een huis heeft gekocht in Malibu Beach, bij Los Angeles. Ik zie hem nog eerder voor Amerika spelen dan voor Rusland.

Nee, het Russische team ziet er zo uit: 1. Karpov 2. Barejev 3. Salov 4. Poloegajevski 5. Drejev 6. Dolmatov. De laagste in Elo-rating, Dolmatov, heeft nog 2605 en was aan het begin van dit jaar nog een van de wereldkampioenskandidaten. Salov en Poloegajevski zijn de zwakke plekken. Salov zoekt een baan bij een westerse bank en overweegt om met schaken te stoppen. Poloegajevski woont in Parijs. Het maakt niet veel uit. Er zijn genoeg vervangers beschikbaar.

Het Russische team zal altijd favoriet zijn in de Olympiade. In een nek-aan-nek-race met de Oekraïne. Dit interessante team ziet er zo uit: Aan de eerste twee borden Ivantsjoek en Beljavski. De nummers 2 en 8 van de wereldranglijst. Ik denk dat ze sterker zijn dan Karpov en Barejev, maar daar valt over te twisten. Aan de volgende borden Tsjernin en Romanisjin, rating 2605 en 2600, de ondergrens van de wereldtop. De twee reserves zijn wat zwakker. Eingorn en Matsjoelski. Wel eens van Matsjoelski gehoord? Hij deelt op de wereldranglijst de 76ste plaats met 2560 punten. In Nederland zou hij na Timman en Piket de derde speler zijn, met dertig ratingpunten meer dan Van der Wiel en Sosonko. Het uitstekende moreel van de ploeg van de Oekraïne zal in de race met Rusland tenslotte verrassend de doorslag geven.

Nu een klein land. Letland. Aan het eerste bord Sjirov. Rating 2610, maar dat komt omdat de Fransen "vergeten' zijn om zijn daverende overwinning in de match met Renet te melden, anders zou hij 2630 hebben, evenveel als Timman. Aan het tweede bord Tal, oud-wereldkampioen. Derde Kengis, nummer 60 op de wereldranglijst, rating 2575. De anderen zijn wat zwakker: 4. Lanka 2505 5. Bagirov 2485 6. Gipslis 2475. Niettemin, dit team van een mini-staatje van 2,7 miljoen inwoners ziet er niet slechter uit dan dat van Nederland.

En stel je voor dat de Tataren een eigen team zouden krijgen en dat Joesoepov en Kamsky, overmand door nationalistische gevoelens, uit Duitsland en Amerika te hulp zouden snellen en de Moskoviet Barejev, vierde op de wereldranglijst, opeens ook weer zijn Tataarse wortels zou zoeken, dan zou het Tataarse team er aan de eerste vier borden zo uitzien: 1. Barejev, 2680 2. Joesoepov, 2625 3. Kamsky, 2595 4. Dautov, 2595. Alle vier wereldtop. Nu ja, dat is fantasie natuurlijk, maar het geeft een indruk wat voor ploegen er opgesteld kunnen worden.

Vroeger waren er in de Sovjet-Unie de Spartakiades, een soort interne schaak-Olympiades van de verschillende republieken. De echte Olympiade zou, wat de top betreft, erg veel op die oude Spartakiades kunnen gaan lijken, met Engeland, de Verenigde Staten en misschien Hongarije als gastlanden. De Amerikanen zullen overigens vertrouwde gasten zijn, met vier Sovjet-emigranten in het team.

Goed nieuws voor het zuinige bestuur van de Koninklijke Nederlandse Schaakbond, dit alles. In de jaren dat er geen Olympiade is, is er een wereldkampioenschap voor landenteams. Meedoen kost de bond geld, thuisblijven is gratis. In de nieuwe verhoudingen zal het vrijwel uitgesloten zijn dat Nederland zich voor dat wereldkampioenschap kan plaatsen, een hele zorg minder. En heeft het nog wel zin om een Nederlands team naar de Olympiade te sturen, als het door Georgië, Wit-Rusland en Armenië verslagen kan worden? Zou het niet humaner zijn om de jongens thuis te laten? Hier kan nog veel bespaard worden door de bond.

Nog iets uit de kandidatenmatches. Niet alleen omdat ik er niet genoeg van kan krijgen, maar ook om de Amsterdamse schaakvrienden er op te kunnen wijzen dat zij morgen een van de voormalige wereldkampioenskandidaten in actie kunnen zien. Morgen is vanaf 11.00 uur weer Schaken op het Spui. Simultaanséances, snelschaakwedstrijden en als hoogtepunt de blindsimultaan, die vanaf 15.00 uur gegeven wordt door Viswanathan Anand.

Een van de mooiste partijen in Brussel was de zevende tussen Short (wit) en Gelfand.

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pg8-f6 3. Pf3xe5 d7-d6 4. Pe5-f3 Pf6xe4 5. d2-d4 d6-d5 6. Lf1-d3 Lf8-d6 7. 0-0 0-0 8. c2-c4 c7-c6 9. c4xd5 c6xd5 10. Pb1-c3 Pe4xc3 11. b2xc3 Lc8-g4 12. Ta1-b1 b7-b6 13. Tb1-b5 Ld6-c7 14. h2-h3 a7-a6 15. h3xg4 Een nieuwe zet. In een andere vorm, 15. Txd5 Dxd5 16. hxg4, is het kwaliteitsoffer wel eens gespeeld. 15...a6xb5 16. Dd1-c2 Seirawan wilde wit meteen toe laten slaan met 16. Lxh7+ Kxh7 17. Pg5+. Interessant, maar niet helemaal overtuigend. 16...g7-g6 17. Lc1-h6 Tf8-e8 18. Ld3xb5 Te8-e4 19. g4-g5 Heel scherp gespeeld, misschien te scherp. Als de witte aanval nu niet doorslaat staat wits Lh6 voor gek. Tijdens de partij keek ik naar de volgende variant: 19. Pg5 Txg4 (19...Dd6 20. g3 Txg4 21. De2 is duidelijk beter voor wit) 20. Te1 Pd7 21. Lc6 Tb8 22. Pxf7 Dh4 23. Lxd5 Pf6 24. Db3, wat er goed uitziet voor wit. Als zwart gedwongen zou zijn om bescheiden 19...Te7 te spelen, zou wit schitterend staan. 19...Dd8-d6 20. Pf3-e5 Dd6-e6 21. f2-f4

Zie diagram

Het lijkt heel mooi voor wit, want zwart kan zich nauwelijks roeren. Na 21...Pa6 komt 22. Da4 en na 21...Lxe5 22. fxe5 Pd7 volgt 23. Df2 (dreigt Lxd7 gevolgd door Df6) Pf8 24. Lc6 Td8 (of 24...Tc8 25. Lxd5 Dxd5 26. Df6 Pe6 27. Dxf7+ Kh8 28. Lg7+) 25. c4 en zwart wordt opgerold. 21...Pb8-c6 Een verbluffend offer, waar niemand aan gedacht had, ook Short niet. 22. Pe5xc6 Of 22. Lxc6 Lxe5 23. Lxa8 Lxf4 met gevaarlijke aanval voor zwart. 22...Te4xf4 23. Tf1xf4 Ld6xf4 24. Pc6-e5 Lf4xe5 25. d4xe5 De6xe5 26. a2-a4 Wit heeft materieel voordeel, maar zijn Lh6 staat nu heel ongelukkig en hij mag blij zijn dat hij nog remise heeft. 26...De5-e1+ 27. Kg1-h2 Ta8-c8 28. Dc2-d3 De1-e5+ 29. Dd3-g3 De5xc3 30. Dg3-f4 Dc3-c7 31. Kh2-g3 Dc7-c3+ 32. Kg3-h2 Dc3-c7 33. Kh2-g3 Dc7-c3+ Remise.