Wijnaendts beschuldigt leger; Den Haag stelt sancties tegen Serviërs voor

DEN HAAG-ZAGREB-PARIJS, 30 AUG. Nederland zal zijn partners in de Europese Gemeenschap op een extra vergadering aanstaande dinsdag voorstellen politieke en economische maatregelen tegen Servië te treffen als het blijft weigeren EG-waarnemers toe te laten tot de conflictgebieden in Kroatië. De details van deze maatregelen zullen volgende week nader moeten worden ingevuld.

Dit heeft het ministerie van buitenlandse zaken in Den Haag verklaard in een reactie op het bezoek van de Servische president Slobodan Milosevic aan de Franse president Mitterrand. Nederland is tot 1 januari voorzitter van de Raad van ministers van de EG.

De president van Joegoslavië, Stipe Mesic, heeft gisteren verklaard dat hij het Joegolsavische federale leger niet meer onder controle heeft. Mesic, zelf een Kroaat, zei op een persconferentie in Zagreb dat het staatspresidium dinsdag zal overleggen over de oproep van de Europese Gemeenschap om een vredesconferentie te houden. “Er vallen elke dag slachtoffers. Ik geloof dat dit de laatste kans is om Europese waarnemers er bij te betrekken, om onderhandelingen te beginnen en om de smerige oorlog tegen Kroatië te beëindigen”, aldus Mesic.

De leiders van de zes afzonderlijke republieken zullen volgens hem aanwezig zijn bij de besprekingen. Het uit acht leden bestaande staatspresidium is onderling verdeeld en slaagt er maar niet in de burgeroorlog tussen de Serviërs en de Kroaten te beëindigen, een burgeroorlog die volgde op de onafhankelijkheid die Kraotië 25 juni eenzijdig afkondigde.

Op verschillende plaatsen in het land hebben ouders van dienstplichtige soldaten gisteren gedemonstreerd voor de terugkeer van hun zonen uit het federale leger.

De Servische president Milosevic heeft gisteren in zijn onderhoud met president Mitterrand internationale controle op een staakt-het-vuren in Joegoslavië opnieuw afgewezen. Wel zegde hij toe het EG-voorstel van afgelopen dinsdag voor dergelijke controle en een vredesconferentie te bestuderen. De ministers van buitenlandse zaken van de Twaalf dreigden dinsdag dat als Servië voor 1 september niet instemt met uitbreiding van het mandaat van de EG-waarnemers en een vredesconferentie, de EG samen met de partijen die daar wel mee instemmen “internationale actie” zal overwegen.

Het Nederlandse voorzitterschap heeft geen verder commentaar gegeven op de afwijzing van Milosevic om EG-waarnemers toe te laten in de gebieden waarin gevechten tussen Serviërs en Kroaten plaatsvinden. Geconstateerd wordt, dat Servië hiermee niet tegemoet komt aan een eis van de EG-ministers. In de verklaring van Buitenlandse Zaken vanmorgen staat dat nu met de Joegoslavische partijen zal worden nagegaan welke gezamenlijke stappen noodzakelijk zijn om de impasse te doorbreken. Dinsdag zal Den Haag voorstellen voor nadere maatregelen aan de EG-partners doen.

De Nederlandse EG-gezant Henry Wijnaendts heeft gisteren op een persconferentie in Joegoslavië het Joegoslavische leger de schuld gegeven van een groot deel van het bloedvergieten in de conflictgebieden in Kroatië.

“Wij waren ontsteld over de mate van geweld die wij zagen en waarbij zware wapens waren betrokken - artillerie, raketlanceerders, luchtaanvallen”, zei Wijnaendts. Hij wees erop dat de Kroatische Nationale Garde niet over dergelijke zware wapens beschikken. De EG-gezant verwierp de verklaring van het door Serviërs gedomineerde federale leger dat het slechts tussenbeide komt om Kroaten en Serviërs van elkaar te scheiden.

De Verenigde Staten, die lange tijd over het conflict in Joegoslavië hebben gezwegen, hebben gisteren de strijdende partijen opgeroepen een onmiddelijk en onvoorwaardelijk staakt-het-vuren na te leven. Washington lijkt hiermee het beleid van de Europese gemeenschap te ondersteunen. (Reuter, AFP)