Ter Veld oogst in het gewest Overijssel al snel hoongelach

NIJVERDAL, 30 AUG. “Kok is geen verrader partijgenoten, het is niet goed dat deze sfeer hier hangt.” Het Overijsselse Tweede-Kamerlid F. Buurmeijer probeert alles om zijn gewestelijke achterban tot rust te brengen. Hij kent de meeste afgevaardigden persoonlijk en probeert een gevoel van saamhorigheid te verspreiden. “Laten we elkaar nog een tijd bij de hand nemen en laten we nogeens over alles nadenken”, zegt hij terwijl een vrouw achter in de zaal waar het gewest vergadert in tranen uitbarst en op de grond stampt.

De frustraties onder de afgevaardigden is groot. “Ook al praten we ons het vel van de tong, we worden steeds belazerd”, roept een partijlid die tevens is aangesloten bij de vakbond. De emoties in café Buursink lopen hoog op. Het klokkenspel dat elk uur opstijgt vanuit de dorpskerk van Nijverdal mist zijn rustgevende werking.

De "uitlegoperatie' van de PvdA-fractie loopt in Nijverdal vast in de woede van de gewestelijke partijleden, die door de buitenwacht nogal eens schamper worden afgedaan als vergadertijgers en partijbaronnen. Buurmeijer, het Kamerlid dat in de Overijsselse PvdA opkwam via het vormingswerk, coördineert een serie spreekbeurten van Kamerleden en bewindslieden om de plannen voor de WAO en de formele ontkoppeling uit te leggen aan de achterban.

Overijssel leek een goede plek om te beginnen, een rustig gewest, nuchtere mensen voor wie goede argumenten belangrijker zijn dan een grote mond. Naast de Kamerleden van de PvdA uit Overijssel kwam ook staatssecretaris van sociale zaken Ter Veld naar Nijverdal, om voor het eerst sinds het Kamerdebat van deze week de achterban recht in de ogen te kunnen zien. Maar vanaf het begin loopt het mis en gaapt er een enorme kloof tussen Ter Veld en de aanwezigen.

“Partijgenoten, we hebben elkaar veel uit te leggen. We hebben de WAO-plannen bijgesteld, daar ben ik trots op”, zegt Ter Veld. Ze oogst al snel hoongelach. Haar verhaal slaat niet aan.

De vrouw die onder de kabinetten Lubbers I en Lubbers II fel ten strijde trok tegen de bezuinigingsplannen van haar voorganger De Graaf, de politica die enige tijd geleden nog uitriep dat wie de WAO wil afschaffen eerst haar zou moeten afschaffen, die vrouw moet nu de ingreep in de WAO uitleggen aan partijleden voor wie zij het boegbeeld was van sociaal beleid.

Pag 3:

"Ik herken mijn partij niet'

De zaal begint onrustig te worden als zij praat over “loon-gerelateerde uitkeringen, volumebeleid, malus en premie-differentiatie”. Ongeloof groeit: is dit de Ter Veld die onze eisen vertolkte? Ter Veld wil haar beloftes van vroeger snel doen vergeten, de achterban niet. Een WAO-uitkering is volgens Ter Veld in de nieuwe opzet toch altijd nog beter dan de bijstand. “Je kunt tenminste nog de toto winnen, want de WAO heeft geen inkomenstoets.” De grap mislukt en de zaal reageert met wegwerpgebaren.

De emoties regeren de zaal als de afgevaardigden van afdelingen zelf aan het woord komen. Het zijn de gevoelens van mensen die zich verraden voelen, die zich niet meer herkennen in de PvdA. “Ik herken mijn partij niet meer, is dit de PvdA?”, roept een vrouw uit Zwolle. “We zijn overvallen door de plannen voor de WAO. Er was geen ruggespraak met de achterban, er is een breuk in het vertrouwen met de PvdA-leiding.” Een vrouw uit Haaksbergen durft de leden van haar afdeling niet meer onder ogen te komen. “In mijn afdeling zitten veel ouderen en mensen die in de WAO zitten. Het zijn mensen die de Internationale zongen met tranen in de ogen. Wat zal ik ze zeggen?” Luid applaus galmt door de zaal, want zij heeft vertolkt wat anderen in hun harten voelen.

Ter Veld probeert het tij te keren, ook zij toont emotie. “Wie geen emotie heeft, heeft geen warm hart”, aldus de staatssecretaris, die kort na de gewraakte WAO-besluiten in juli met vakantie ging. Voor de meeste partijleden is de lol van de coalitie eraf. “Altijd als wij met het CDA in een regering zitten, komen er dit soort plannen. We zwemmen in een fuik en gedragen ons als vissen. De PvdA blijft maar meehobbelen in een asociaal beleid. Ik ben in een rouwproces, ik weet niet wat ik moet.”

Buurmeijer schrikt van de harde kritiek in Overijssel. Als dit de trend is in het landelijke Nijverdal, hoe moet het er dan aan toegaan als roerige gewesten in de randstad hun zegje doen? “Dit had ik niet verwacht. Het vertrouwen is weg, dit gaat door mijn ziel.”

Ook Ter Veld heeft grote moeite om de moed erin te houden. De vertrouwensbreuk tussen achterban en partijleiding is manifest, de partijleden maken de top het liefst belachelijk. “We hebben fouten gemaakt, dat geef ik toe”, aldus Ter Veld. “Maar een vertrouwensbreuk? Het kabinet kan de partij niet overleven.” Buurmeijer probeert de zaal om te krijgen met de woorden van een zondaar die de biecht aflegt: “We hebben verwachtingen gewekt en die kunnen we niet overeind houden.” En ook Ter Veld wil berouw tonen om de afgevaardigden tot bezinning te brengen. “Eerlijk, ik ben ook geschrokken toen ik de nieuwste cijfers van het aantal WAO'ers zag. Welke plannen we ook maken, het loopt allemaal niet zoals we willen. Geloof me, regeren is niet leuk.”

Buurmeijer en Ter Veld krijgen de geest niet meer in de fles, het resultaat van het breken van de beloftes. Nog in juni trok de partijtop door het land om de gewesten moed in te praten. De PvdA zou, aldus secretaris A. Beck, in de coalitie “een herkenbare positie innemen en een nieuw elan uitstralen.” Bewindslieden bezwoeren dat WAO'ers zich geen zorgen hoefden te maken en dat de koppeling het kompas van het sociale stelsel bleef.

In een paar maanden tijd is het hele beeld veranderd. In de WAO werd ingegrepen. En kort nadat Kok zei een ontkoppeling niet te zullen meemaken, werd er ontkoppeld. “Wie van onze mensen kunnen we in Den Haag nog geloven”, zegt een man. De stemming begint zich - na het afreageren tegen Ter Veld - te keren tegen de partijleider zelf. “Ik voel me thuisloos, Kok is mijn leider niet meer”, roept een man uit Wierden emotioneel. De zaal applaudiseert. Hij heeft dan openlijk gezegd wat de meeste afgevaardigden dachten: Kok heeft als politiek leider gefaald, hij heeft de achterban in de steek gelaten. Daarna legt hij een motie op tafel om de functies van partijleider en minister van financiën te scheiden. Overijssel neemt de "motie van wantrouwen' tegen Kok met grote steun aan.