Appetijtelijk

Ooggetuigen. Uitg. Van Holkema & Warendorf. Prijs ƒ 19,90 per deel.

Wie de fondscatalogus van de Engelse non fictie-uitgeverij Dorling Kindersley ter hand neemt, voelt zich alleen al door de beschaafde opzichtigheid van de omslag een beetje eerbiedig worden. Bestudering van het glanzende boekwerk maakt duidelijk dat de uitgeefster in de eerste plaats uiterlijke perfectie nastreeft. Of titels nu over koken, tuinieren, wijn, sport of seks gaan, ze dienen er appetijtelijk uit te zien. Zo zijn in een kruidenboek de muskaatnootjes even elegant over de pagina's gedrapeerd als de borsten in Breastfeeding your baby. De formule blijkt in veel landen aan te slaan en is vanwege de ondergeschikte rol die de tekst speelt eenvoudig over te nemen. Een van de succesnummers is het ook in ons land bekende (en bekroonde) Over de werking van de kurketrekker en andere machines van David Macaulay.

Dorling Kindersley ziet kinderen als een belangrijke doelgroep en brengt volgens boven beschreven formule verschillende reeksen op de markt, die ook in het Nederlands vertaald worden. De serie die het meest in het oog springt, Eyewitness Guides, werd ontwikkeld in samenwerking met het Franse uitgevershuis Gallimard. In 1988 bracht de HEMA voor een zeer lage prijs vier delen onder de titel Goed bekeken. Inmiddels heeft Van Holkema & Warendorf de serie overgenomen en de titel veranderd in Ooggetuigen. Over mooi gemaakte informatieve kinderboeken zal iedereen alleen maar tevreden zijn, want veel non-fictie voor jongeren oogt nog altijd òf saai en al te leerzaam òf luchtig, met stripachtig volgepropte bladzijden in vieze kleuren. Ooggetuigen is een gestaag uitdijende serie, waarvan het me niet zou verbazen als zij van eenzelfde omvang zou worden als de Hoe en Waarom-boeken, die zo'n twintig jaar geleden de bijna lege planken van het schooldocumentatiecentrum nog enig aanzien moesten verlenen. De slimste zet van de redactie was zich te verzekeren van de medewerking van het British Museum en het National History Museum. Dat betekent dat je in het boek over Egypte zowel een verbaasd kijkende kattemummie als een houten speelgoedmuis van duizenden jaren geleden kunt bewonderen en in het fossielenboek een diepgevroren mammoet of vleermuiskaakjes uit het Mioceen. Soms heeft de doordachte ordening van het illustratiemateriaal even iets meer te bieden dan een verzameling spectaculaire plaatjes. In het boek over auto's bij voorbeeld is voor een overzicht van de belangrijkste mechanische onderdelen de auto als het ware met vaste hand in het platte vlak geduwd en liggen wieldoppen, dynamo en knalpot ongeveer op hun plaats op een autovormig soort plattegrond. (De stuurstang ligt voor de Nederlandse lezer wel aan de verkeerde kant).

Het is natuurlijk zo dat het oog - en zeker het oog van met televisie opgroeiende kinderen - ook wat wil. Maar wil het wel zoveel en wat moet het met al die beelden? Ook beelden kunnen, en móeten in het geval van een informatief boek, een samenhangend verhaal vertellen. Daarin zijn de mensen van Dorling Kindersley blijkbaar nauwelijks geïnteresserd. Neem het boek over geld. Op de dubbele pagina "De eerste munten' worden stokoude Romeinse, Griekse, Turkse, Russische, Chinese, Thaise en Japanse geldstukken voorzien van obligate onderschriften: "In de 16e en 17e eeuw reorganiseerde de Japanse leider Tokugawa Ieyasu, die later de titel sjogoen kreeg, het Japanse geldstelsel.' Het overkoepelende tekstblokje meldt in neutrale, zouteloze zinnen dat de eerste munten in Lydië verschenen - "ook elders werd gestandaardiseerd metaalgeld ontwikkeld' - en hup, over naar twee pagina's bankbiljetten. Het boek concentreert zich op de rijke industrielanden. De betaalmiddelen van vele aparte landen en werelddelen komen aan de orde, uitgezonderd die van Azië en Zuid-Amerika. Waarschijnlijk hebben ze daar niet voldoende geld om over te schrijven...

De serie Ooggetuigen is voor mij oude wijn in nieuwe zakken: net als de meeste informatieve reeksen die al jaren op de markt worden gebracht, rijgt zij een ketting van weetjes. Alleen zijn de kralen hier zorgvuldig uitgezocht op grootte, kleur en glans.