TEKSTLOZE AFFICHES UIT JAPAN; Ogen in de lucht

Tentoonstelling "Kazumasa Nagai voor Takeo papier'. T-m 4 okt. Print Gallery, Prinsengracht 628, Amsterdam. Ma-vr 13-16u30. Inl 020- 6224265.

Twintig kleurige fantasieën van de Japanse ontwerper Kazumasa Nagai sieren sinds maandag de kleine tentoonstellingsruimte van Pieter Brattinga's Print Gallery in Amsterdam. Al bijna twintig jaar presenteert Brattinga, zelf ontwerper en vooral een groot promotor van het vormgeversvak, in de smalle pijpenla het publiek wat hij zelf als de mooiste voorbeelden van vormgeving beschouwt. Binnen- en buitenlandse ontwerpers van vroeger en nu worden er door Brattinga aan het publiek voorgesteld. Als mensen langsfietsen, even binnenwippen en geïnspireerd hun weg vervolgen is zijn doel bereikt, zegt Brattinga.

De expositie van Kazumasa Nagai is echter ook een omweg waard. Nagai is vooral bekend om zijn afficheontwerpen. In Japan, waar hij sinds 1975 president is van het Nippon Design Center, hoort hij tot de top van de ontwerperswereld. Het werk van Nagai dat Brattinga nu toont, lijkt op tekstloze mini-affiches, zonder aanwijsbare boodschap. Ze zijn gemaakt in opdracht van de Japanse papierfabriek Takeo en slechts bedoeld om het gebruik van de verschillende papiersoorten te demonstreren.

De fantasiewereld van Nagai is naar Japanse traditie vooral een heel kleurige. De verglijdende schaal van de regenboog is vaak aanwezig, maar er zijn ook andere, minder uitbundige kleurcombinaties. De voorstellingen zijn in de meeste gevallen opgebouwd uit foto's, vooral van wolkenpartijen, tekeningen en abstracte geometrische figuren. Zo zweven negen oogvormige kleurvlakken, als buitenaardse verkenners, door de lucht boven een wollige boomkruin. In een ander beeld steekt een gele driehoek als een lichtexplosie achter een donkere kim de lucht in. De lichtstralen liggen als een gekleurd netwerk over de hele voorstelling.

Weer anders is een blad dat de oneindige cyclus van dag en nacht verbeeldt. Zes rood- en paarsgekleurde boemerangfiguren in een wit vlak zijn gescheiden van zes vergelijkbare vormen in blauw en groen door een wolkenhemel aan de ene kant en een sterrenhemel aan de andere. De symboliek is niet grensverleggend, maar het gaat om de eenvoud van de compositie.

Al het werk is zichtbaar met de computer gemaakt, maar Nagai liet zich niet verleiden tot betekenisloze spielerei. De ingewikkelde rasterstructuren, kartelranden, concentrische cirkels, parallelle lijnen en stralenkransen vormen steeds krachtige beeldcomposities met bovendien een onmiskenbaar Japans karakter.