No noise

Het verslag van Jan Libbenga over de digitale apparatuur waarmee muziekarchieven geschoond worden van ruis en spetters gaat enigszins aan de kern van de zaak voorbij. Het artikel wekt de schijn als zou er een zwart doosje bedacht zijn waarbij de muziekliefhebber in de huiskamer maar op de knop hoeft te drukkem om van niet-muzikale bijgeluiden verlost te zijn. Helaas is er nog geen programmeur in geslaagd de computer duidelijk te maken wat nog tot de tuin der muziek gerekend moet worden en waar precies de composthoop begint. (Mensen worstelen daar ook wel mee.)

Het schonen van muziekarchieven is een ambachtelijk bedrijf waar de vakman in principe alleen goede oren bij nodig heeft. Een internationaal vermaard restaurateur als Harry Coster bijvoorbeeld heeft een klinkende catalogus van opgeschoonde amusementsmuziek uit de dertiger jaren opgebouwd. Zijn eigenlijk instrumentarium bestaat niet meer dan een minuscuul penseeltje met witte verf. Apparatuur die "vast' geprogrammeerd is ("hardwarematig') om bepaalde stoorsignalen te herkennen en te verwijderen, kan niet altijd voorkomen dat in aldus behandelde muziek sporen van het digitale procédé hoorbaar worden.

In tegenstelling tot wat het artikel suggereert is in Nederland op dit moment bij mijn weten geen Cedar apparatuur in gebruik. Het terloops vermelde NoNoise systeem van Sonic Solutions in San Francisco, dat voornamelijk in software uitgevoerd en modulair van opzet is, wel. De modules zijn uitgevoerd als Macintosch programma's die op een eventueel reeds aanwezige computer gedraaid kunnen worden. De gebruiker kan de klikken en spetters die hij te lijf wil gaan op het scherm zichtbaar maken en vervolgens besluiten of en in welke mate het ongevoeg moet worden aangepakt. Desgewenst kan hij globaal aangeven wat de computer als ongewenst dient te beschouwen, waarna deze het karwei verder zelf afmaakt. Maar zowel NoNoise als de overige Sonic Solutions System componenten kunnen veel en veel meer.

Een van de meer spectaculaire functies van NoNoise is dat een klik niet alleen wordt verwijderd, maar de lege plaats ook weer opgevuld met een muzikale inhoud die geïnterpoleerd wordt uit het voorafgaande en het volgende muziek fragment. Bij dit alles blijven de ingrepen in NoNoise en in elk Sonic systeem virtueel. Ze worden geboekt in een digitale partituur, de "edit-list', die op elk gewenst moment aangevuld en bijgewerkt kan worden. Minder geslaagde correcties kunnen overgedaan of gewist worden. Pas wanneer alle ingrepen goedgekeurd zijn, wordt het muzikale resultaat in digitale vorm naar buiten gebracht, bijvoorbeeld als master voor de fabricage van een Compact Disc. (Bij een digitaal archiefmedium als de CD worden gewoonlijk hogere eisen aan de geluidskwaliteit gesteld dan voor radio-uitzending strikt nodig is.)

NoNoise is maar één van de zeer vele digitale functies die in het Sonic Solutions System ondergebracht zijn. In feite stelt deze fabrikant zich ten doel zowel de audio- als de videowereld een complete digitale studio te verschaffen. Op dit moment, in het derde kwartaal van 1991, draaien 10 van deze systemen in ons land.