George Bush heeft niet veel haast met erkenning Balten

WASHINGTON, 29 AUG. President Bush heeft er gisteren nogmaals toespelingen op gemaakt dat de Verenigde Staten wellicht morgen de Baltische staten diplomatiek zullen erkennen. Dinsdag suggereerde de nieuwe Amerikaanse ambassadeur in de Sovjet-Unie, Robert Strauss, al dat Amerika de Baltische republieken morgen zou erkennen.

Strauss was dinsdag teruggekomen van een korte reis naar Moskou, waar hij zijn geloofsbrieven heeft aangeboden en zowel met Gorbatsjov als met Jeltsin heeft gesproken. Op het terras van het zomerhuis van president Bush in Kennebunkport aan de kust van Maine had hij Bush, diens adviseurs en kabinetsleden verslag uitgebracht over zijn bevindingen. Na afloop zei Strauss tegen journalisten dat Amerika de Baltische republieken mogelijk vrijdag erkennen. Gisteren zei Bush dat hij bleef bij wat Strauss had gezegd. En daarmee behield hij enige vrijheid om morgen alsnog van diplomatieke erkenning af te zien.

Bush is uiterst voorzichtig met de laatste stap op weg naar erkenning van de onafhankelijkheid van de Baltische republieken. De Verenigde Staten liepen eerst voor op de andere Westerse landen, omdat zij de inlijving van de Baltische republieken door de Sovjet-Unie nooit hebben erkend. Toch zijn er geen Amerikaanse ambassades in de Baltische republieken. Met de beslissing tot diplomatieke erkenning willen de Verenigde Staten nog wachten, omdat de ontwikkelingen in de Sovjet-Unie zo snel gaan.

Aanvankelijk wilde Bush de Baltische republieken afgelopen maandag erkennen, als het Sovjet-parlement in principe met de onafhankelijkheid van die republieken zou hebben ingestemd. Toen dat niet gebeurde besloot Bush verder af te wachten en daarmee loopt hij nu achter op de andere Westerse landen, waarvan het merendeel nu tot diplomatieke erkenning is overgegaan.

De Verenigde Staten hebben een speciale verantwoordelijkheid, vindt Bush. “Laten we er zeker van zijn dat we weten wat er aan de hand is. Ik wil geen deel uitmaken van een vergissing die kan bijdragen tot meer anarchie in de Sovjet-Unie”, zei de president. In de ogen van de deskundigen in het Witte Huis zullen de vijftien republieken van de Sovjet-Unie zich onherroepelijk verder uit het grote verband losmaken, en president Bush wil die middelpuntvliedende kracht niet versterken.

Bush is altijd uiterst voorzichtig geweest met de ontwikkelingen in Oost-Europa, omdat alles al in de door hem gewenste richting ging. Te veel duwen en trekken zou averechts kunnen werken. Dat is ook de filosofie van zijn veiligheidsadviseur, Brent Scowcroft, en van zijn minister van buitenlandse zaken, James Baker. Bij de val van de Berlijnse Muur wachtte hij op consensus en liet hij de toen nog Westduitse bondskanselier Kohl en Gorbatsjov in onderlinge onderhandelingen de belangrijke stappen doen. Ook nu wil hij dat de Sovjet-Unie eerst stappen zet met betrekking tot de afscheiding van de Baltische republieken. Sovjet-president Gorbatsjov, de oude kameraad van Bush, en zelfs de Russische president, Jeltsin, doen nu hun best om de wegvluchtende republieken bijeen te houden.

Het is nog onduidelijk wie binnen een nieuwe structuur kan beschikken over de kernwapens. Bij de coup van vorige week had Gorbatsjov de lanceercodes voor de strategische kernwapens van de Sovjet-Unie moeten afstaan aan de coupplegers. De Amerikaanse minister van defensie, Dick Cheney, zei dat op geen enkel moment tijdens de coup het gevaar had bestaan van een onverhoedse nucleaire aanval. De CIA zou onder meer uit satellietgegevens hebben kunnen opmaken dat in de Sovjet-Unie veiligheidsmaatregelen genomen werden om "ongeautoriseerd gebruik' van de kernwapens te voorkomen. De junta alleen zou niet in staat geweest zijn een kernwapen af te vuren, onder meer door de ingewikkelde keten van noodzakelijke bevelen die daarvoor bestaat. “Voor een kernaanval zou je heel veel Sovjet-generaals nodig hebben gehad die allemaal even hartstikke gek hadden moeten zijn”, zei gisteren de Amerikaanse generaal b.d. William Odom, een invloedrijk militair adviseur ten tijde van president Reagan. Toch blijft de vraag van het kernwapenbezit een grote zorg van het Witte Huis.

Niet alle medewerkers van president Bush zijn het eens met diens voorzichtigheid. Minister van defensie Cheney en vice-president Quayle wilden snellere erkenning van de Baltische republieken. Ze willen ook meer contact met de Russische president, Jeltsin. Bush geeft de voorkeur aan het advies van zijn buitenlandspecialisten, maar hij kan niet te lang meer wachten.

Het aantal landen dat de Baltische republieken diplomatiek erkent neemt snel toe. Denemarken en IJsland liepen daarbij voorop. Daarna volgden de landen van de Europese Gemeenschap. Zweden opent vandaag ambassades in de drie landen. Ook Finland knoopt betrekkingen aan. Duitsland heeft inmiddels voorbereidingen getroffen voor diplomatieke vertegenwoordigingen in Estland, Letland en Litouwen. Japan heeft gisteren een diplomaat naar de drie Baltische hoofdsteden gestuurd om het aanknopen van betrekkingen voor te bereiden.

Ook de Franse minister van buitenlandse zaken bezoekt dezer dagen de drie landen. Israel zal tot erkenning overgaan zodra de Verenigde Staten dit hebben gedaan. Turkije heeft laten weten niet als laatste tot erkenning te willen overgaan. Andere landen die de Baltische onafhankelijkheid erkennen zijn: Argentinië, Australië, Bulgarije, Canada, Chili, Cyprus, Kroatië, Malta, Nieuw Zeeland, Polen, Uruguay, Zuid-Afrika en Zwitserland. (AFP, Reuter)