BORIS PANKIN; Goed inzicht

Onder de 31 Sovjet-ambassadeurs die naar de Sovjet-Unie zijn teruggeroepen bevindt zich ook die in Praag, Boris Pankin. In tegenstelling tot zijn dertig collega's, die voor hun opportunistische steun aan de junta, begin vorige week, hun ontslag of een ernstige reprimande tegemoet kunnen zien, is Boris Pankin gisteren bevorderd tot minister van buitenlandse zaken, de beloning voor zijn franke inschatting, begin vorige week, dat de junta uit barbaren bestond.

De opvolger van Aleksandr Bessmertnych, aan de kant gezet wegens zijn dubieuze rol tijdens de staatsgreep, sprak zich op de tweede dag van de coup openlijk uit voor Michail Gorbatsjov en tegen de “barbaarse actie” van de junta. “Degenen die beloven het land van een burgeroorlog te redden slepen het volk er juist naar toe”, zo zei Pankin op de Tsjechoslowaakse televisie, uitgerekend op de dag waarop Tsjechoslowakije de Sovjet-inval van 1968 herdacht. Hij omschreef de staatsgreep als “een fatale fout van (juntaleider) Janajev”. “Ik zou een beroep willen doen op Janajev zijn fout in te zien en te corrigeren”, aldus Pankin - de enige Sovjet-ambassadeur die zich in het openbaar tegen de junta keerde.

De 60-jarige Pankin heeft, in dezelfde periode waarin ook Gorbatsjov en Janajev dat deden, gestudeerd aan de hogere partijschool en daarna een studie journalistiek aan de Moskouse universiteit voltooid. Hij is geen carrièrediplomaat: van 1953 tot 1973 werkte hij bij de Komsomolskaja Pravda, het orgaan van de jeugdbeweging van de partij, de laatste zeven jaar als hoofdredacteur. Na zijn afscheid van het blad werkte Pankin tot 1982 als hoofd van het Sovjet-bureau voor auteursrechten alvorens te worden benoemd tot Sovjet-ambassadeur in Stockholm. Daar heeft hij zich van 1982 tot 1990 in moeilijke en pijnlijke kwesties als de zaak-Wallenberg en de onderzeebootspionage trouw aan het beleid van Moskou gehouden: een energieke ambassadeur, maar niet een die opviel of zich onderscheidde.

In mei vorig jaar werd hij de eerste Sovjet-ambassadeur in Tsjechoslowakije sinds dat land afscheid nam van het socialisme. Pankins belangrijkste taak bestond vorig jaar uit het regelen van een ordelijk vertrek van de Sovjet-troepen die sinds 1968 in Tsjechoslowakije waren gelegerd. Het werd een klus die zonder veel strubbelingen is verlopen. Het enige incident dat zich in die tijd heeft voorgedaan was de rel om het monument ter ere van de Sovjet-bevrijders van 1945. Dat monument, de eerste Sovjet-tank die Praag binnenreed, werd eerder dit jaar bij herhaling roze geschilderd, eerst uit balorigheid, daarna nog eens als politiek protest. En daartegen moest de Sovjet-ambassadeur toch wel protesteren.