Autobranden zijn bij botsing niet altijd te voorkomen

ROTTERDAM, 29 AUG. Het in brand raken van auto's bij een kettingbotsing zoals die zich afgelopen maandagochtend bij Purmerend voordeed, is alleen met zeer rigoureuze maatregelen te voorkomen. Dat is de conclusie van deskundigen van brandweer en politie. Op Rijksweg 7 waren maandag tachtig auto's bij een kettingbotsing betrokken. Twintig daarvan brandden uit. Ook bij de zware botsing op de A16 bij Breda op 6 november vorig jaar (acht doden) raakten meer dan twintig auto's in brand. J. Westra, bij de Bredase brandweer onder meer belast met brandpreventie: “Vooral als er bij een kettingbotsing vrachtwagens betrokken zijn, worden auto's totaal verfrommeld. Je krijgt dan een zeer brandgevaarlijke situatie. Brandbare stoffen zijn volop aanwezig: vooral benzine, maar ook smeerolie, remolie, banden en bekledingsmaterialen kunnen branden. De benzine en de olie komen op het hete motorblok of de uitlaatpijp, er ontstaat damp en dan is een vonk van staal op steen of van kortsluiting in de elektrische installatie genoeg om de zaak in brand te zetten.”

Een woordvoerder van de Algemene Verkeersdienst van de Rijkspolitie in Driebergen heeft een soortgelijke analyse: “Als auto's op elkaar gestapeld worden en ondersteboven komen te liggen, loopt de benzine eruit. Vaak is het niet eens de tank die scheurt, maar een brandstofleiding. Als de benzine dan op een hete motor druppelt is een klein vonkje genoeg.”

Het mag al met al enige verbazing wekken dat er toch betrekkelijk zelden brand optreedt. In Nederland registreert de politie elk jaar zo'n 90.000 verkeersongelukken met letsel. Ongeveer de helft daarvan betreft botsingen met personenauto's. Volgens gegevens van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) schommelt het aantal personenauto's dat daarbij in brand vliegt rond de 25. In 1983 waren het vijftien auto's, in '84 vijfenveertig, in '86 vierentwintig, in '89 eenentwintig en in '90 negenentwintig. Ir. L.T.B. van Kampen, projectmanager botsveiligheid bij de SWOV: “We hebben geen systematisch onderzoek naar brand bij botsingen verricht, maar mijn indruk is dat het alleen bij zeer ernstige ongelukken optreedt, vooral als er ook vrachtwagens bij zijn betrokken. De verwondingen die dan optreden worden in de eerste plaats door de klap zelf veroorzaakt en niet zozeer door de brand. Uit het feit dat het aantal branden vrij constant blijft terwijl het verkeer toch steeds intensiever wordt, kun je waarschijnlijk afleiden dat de brandveiligheid van auto's is verbeterd. Zo'n tien jaar geleden zijn de autofabrikanten vrij massaal de tank tussen de achterwielen gaan bouwen en dat is een veilige plaats.”

Een nog betere brandpreventie is moeilijk te realiseren, menen de deskundigen. Auto's die op autogas (LPG) rijden worden er vaak van verdacht extra brandgevaarlijk te zijn, maar dat is ten onrechte. De dikwandige tank waarin het gas wordt opgeslagen is beter tegen botsingen bestand dan een benzinetank, die van betrekkelijk dunne plaat is vervaardigd. Bovendien is het voorschrift dat een klep de LPG-tank onmiddellijk afsluit wanneer de motor niet meer loopt - en een afgebroken gasleiding leidt vrij snel tot het intreden van die toestand.

De brandveiligheid van de benzine-installatie is in de eerste plaats een zaak van de autofabrikanten. De wettelijke normen ten aanzien van personenauto's, te vinden in de Rijkskeuringsvoorschriften Personenauto's, zeggen er weinig over. De LPG-installatie is onderworpen aan een groot aantal voorschriften, maar over de diesel- en benzine-installatie wordt alleen opgemerkt dat de brandstoftank zich moet bevinden op de plaats die door de fabrikant is vastgesteld en dat de brandstofleidingen zich niet te dicht bij het wegdek mogen bevinden. De enige andere eis die de brandveiligheid betreft geldt de uitlaat en knaldemper: deze moeten tenminste tien centimeter van licht ontvlambare materialen zijn verwijderd.

Een brandblusser is in een personenauto niet verplicht, maar als de auto is ingericht voor het vervoer van meer dan acht personen geldt die verplichting wel. Volgens Westra van de Bredase brandweer is het nut van de kleine brandblussers die voor personenauto's worden verkocht beperkt. “Je kunt er prima een beginnend brandje mee blussen, maar bij een zware kettingbotsing begin je er weinig mee.”