Akkoord Oekraïne en Rusland over "afkoeling'

MOSKOU, 29 AUG. Een confrontatie tussen Rusland en de Oekraïne, de twee grootste deelstaten van de Sovjet-Unie, is voorlopig afgewend.

In Kiev hebben beide republieken vanochtend een akkoord gesloten dat is bedoeld ter afwending van “de ongecontroleerde desintegratie van de Unie”. Andere republieken zijn uitgenodigd zich daarbij aan te sluiten.

De twee delegaties - een van Rusland en een van de Opperste Sovjet van de Unie - die gisteren in allerijl naar Kiev zijn gevlogen om over de dreigende grensconflicten te onderhandelen, hebben met de Oekraïense leiding overeenstemming bereikt over een afkoelingsperiode.

Het conflict tussen Rusland en de Oekraïne laaide begin deze week op toen Jeltsin bekend maakte dat Rusland met territoriale aanspraken zou komen als de Oekraïne en Kazachstan zich volledig uit de Unie zouden terugtrekken.

Volgens de burgemeester van Leningrad Anatoli Sobtsjak is de delegatie van het de Opperste Sovjet het vannacht in Kiev met de leiding van de Oekraïne eens geworden over een “overgangsperiode”. De delegatie sprak in Kiev over de Oekraïense onafhankelijkheidsverklaring van afgelopen zaterdag.

Pag. 5:

Conflict met Kiev afgewend

“De oude Unie bestaat niet meer en er is geen weg terug”, aldus Sobtsjak vanmorgen. “In deze overgangsperiode moeten de structuren worden geschapen waarop de nieuwe Unie straks zal kunnen worden gebaseerd.” De uitwerking daarvan moet nu aan verschillende “inter-republikeinse comité's” worden toevertrouwd. De Oekraïense president Leonid Kravtsjoek heeft zich in vergelijkbare bewoordingen uitgelaten over het bereikte akkoord. De Oekraïnse regering heeft tevens toegezegd dat ze alle nucleaire wapens op haar grondgebied aan Rusland zal overdragen. In de Oekraïne zijn strategische kernraketten gestationeerd.

Door deze overeenstemming tussen de Oekraïne, Rusland en het parlement van de Sovjet-Unie is onduidelijk geworden of het concept-Unieverdrag dat Sovjet-president Michail Gorbatsjov en Jeltsin twee weken geleden hebben afgerond nu wel snel kan worden ondertekend. Gorbatsjov eiste dat eergisteren. Zo niet, dan zou hij aftreden, zo waarschuwde hij. Ook Jeltsin voerde met zijn eisen aan het adres van de Oekraïne en Kazachstan de druk deze week op. Jeltsin, die vorige week nog concessies van Gorbatsjov wenste omdat het ontwerp-verdrag volgens hem op een aantal punten toch te vaag was, wierp zich deze week op als de hardste pleitbezorger van de nieuwe federatieve structuur van de Sovjet-Unie.

De Russische delegatie die gisteren onder leiding van vice-president generaal Aleksandr Roetskoj tegelijkertijd naar Kiev vloog heeft vannacht een “tijdelijk economisch en politiek bondgenootschap” met de Oekraïne getekend, dat open staat voor andere republieken. De republieken spreken af “gezamenlijke actie te ondernemen” om de desintegratie een halt toe te roepen. Het doel, zo blijkt uit de vannacht uitgegeven verklaring, is een Unie waarin “de soevereine rechten van de republieken ten volle zijn gegarandeerd”. Rusland en de Oekraïne werden het erover eens dat “militair-strategische problemen een speciale betekenis moet worden toegekend en dat het nodig is de hervorming van de strijdkrachten te voltooien”. Ze beloofden geen eenzijdige militaire maatregelen te nemen over strategische kwesties.

Vanmiddag is Vladimir Loekin, voorzitter van de buitenland-commissie van het Russische parlement en met Roetskoj een van de afgevaardigden van Jeltsin, naar Kazachstan gevlogen om in Alma Ata een zelfde soort akkoord te onderhandelen. De Kazachstaanse president Noersoeltan Nazerbajev was eergisteren een van de felste critici van de Russische claims. “We zullen niemands kleine broertje zijn”, aldus Nazerbajev. Volgens Nazerbajev heeft alleen een confederatie levenskansen. De Kazachstaanse president wil zo'n statenbond opbouwen via een economische gemeenschap. Pas als die werkt, kan het politieke karakter van de nieuwe Sovjet-Unie zich uitkristalliseren.