PvdA: toch "koppelen' bij hogere lonen

DEN HAAG, 28 AUG. Tussen de regeringspartijen PvdA en CDA tekende zich vanochtend in de Kamer een conflict af over het inkomensbeleid voor volgend jaar.

De PvdA wil dat de uitkeringen omhoog gaan als de lonen meer stijgen dan het kabinet nu voorziet. Het CDA wil dat het kabinet daartoe geen ruimte laat.

De Tweede Kamer bespreekt vandaag het moeizaam tot stand gekomen kabinetsbesluit van gisteren over de WAO- Ziektewet en het inkomensbeleid voor 1992. De PvdA-fractie is na lang vergaderen bereid het loslaten van de koppeling tussen lonen en uitkeringen te steunen. Daaraan verbindt de PvdA-fractie wel een voorwaarde. De compensatie die het kabinet uitkeringsgerechtigden in het vooruitzicht stelt moet worden herzien als de lonen niet worden gematigd, zoals het kabinet hoopt.

“Of het kabinet in deze opzet slaagt kan op dit moment nog niet worden beoordeeld”, aldus Wöltgens vanochtend. Daarmee gaf hij aan het conflict vandaag niet op de spits te willen drijven. Als het kabinet faalt “moet opnieuw worden bezien hoe het kabinet zijn inkomenspolitieke doelstellingen het beste kan verwezenlijken”, aldus Wöltgens.

CDA-fractieleider Brinkman had kort daarvoor duidelijk gemaakt dat daarover met hem niet valt te praten. Hij zei dat met het kabinetsbesluit over de inkomensverbetering voor uitkeringsgerechtigden “de koek helaas absoluut op is” in 1992. “Zelfs als onverhoopt sociale partners tot hogere en dus minder verantwoorde CAO's zouden komen”. Brinkman constateerde dat het kabinet “zeer forse risico's” neemt door zich zo afhankelijk te maken van vrijwillige loonmatiging door werknemers en werkgevers volgend jaar.

Zowel premier Lubbers als vice-premier Kok heeft gisteren bij de presentatie duidelijk gemaakt dat aan het kabinetsbesluit niet getornd mag worden. Vanmiddag zou het kabinet antwoorden.

De vakbeweging heeft furieus gereageerd op de kabinetsplannen. Ze weigert met het kabinet te praten over loonmatiging en inkomensbeleid. Ook de werkgevers zijn allerminst verheugd. Voorzitter Rinnooy Kan van het Verbond van Nederlandse Ondernemingen zei dat er “nu zeker geen overleg” kan komen. Pas met de Miljoenennota wordt duidelijk wat het kabinet precies wil.

De oppositiepartijen reageerden vanochtend in de Kamer scherp afwijzend. VVD-fractieleider Bolkestein, die het debat had aangevraagd, wees de “nivellerende maatregelen in de fiscale en premiesfeer met kracht” af. “Om louter inkomenspolitieke redenen wordt ons fiscale stelsel geweld aangedaan”.

Pag.3: Wao-debat; Conflict over inkomens voor 1992

Bolkestein hekelde de “zig-zag koers” van PvdA-leider Kok die afgelopen zaterdag nog zei de afschaffing van de koppeling niet “mee te zullen maken”. Volgens Bolkestein is dat een teken van de crisis in de PvdA “die ook het CDA vleugellam maakt. Een politiek paar is zo sterk als de grootste twijfelaar”.

Van Mierlo (D66) noemde het kabinetsbesluit “een niet afdwingbare loonmaatregel”. Volgens hem heeft de politiek “officieel de sleutel van de koppeling overgedragen aan het bedrijfsleven”. De lonen worden nu gekoppeld aan de uitkeringen “als het geluk met ons is”. Groen Links-woordvoerder Brouwer noemde het loslaten van de koppeling “beschamend”. Medewerking van de vakbeweging aan loonmatiging is volgens haar ondenkbaar “nadat de solidariteitsgedachte in de WAO is afgebroken”. De VVD noemde het nieuw WAO-plan “byzantijns in zijn ingewikkeldheid”. D66 verweet het kabinet vooral dat het te lang heeft gewacht met het “bepalen van een politieke houding” ten opzichte van het WAO-probleem.

De regeringspartijen PvdA en CDA steunden de WAO-maatregelen. Brinkman sprak van “verbeteringen” ten opzichte van het WAO-besluit van 13 juli, waardoor huidige arbeidsongeschikten minder te lijden zullen hebben van de wetswijziging. “Wij vinden het sociaal verantwoord dat de financiële rekensom van het kabinet om die reden niet helemaal sluitend kan worden gemaakt”. Het CDA maakte duidelijk dat met de voorgestelde hogere boete voor werkgevers een grens is bereikt. Een quoteringsmaatregel “daar bovenop zou voor ons teveel worden”.

Wöltgens zei dat het kabinet er nu in lijkt te zijn geslaagd “een aanvaardbaar evenwicht” te vinden tussen de noodzaak het beroep op de WAO te verminderen en de zwakkeren te beschermen. De wijzigingen in het WAO-besluit die vooral op aandrang van de PvdA zijn aangebracht, noemde hij “een aanmerkelijke verbetering”. Hij vroeg het kabinet of het nog kans ziet voor burgers “waar de invaliditeit buiten kijf staat” en voor wie “geen perspectief op een eigen inkomen” meer is, uitzonderingen te maken. Quotering noemde Wöltgens “onvermijdelijk” als het kabinet er niet in slaagt meer arbeidsongeschikten aan banen te helpen.