"Ik kan en wil deze WAO-plannen niet begrijpen'

DEN HAAG, 28 AUG. Buiten op het Binnenhof lopen enkele demonstranten met op hun buik de inmiddels achterhaalde leus "handen af van WAO'ers'.

Binnen zit CNV-voorzitter H. Hofstede van de christelijke vakcentrale CNV op een stoel. De blauwe button van de gezamenlijke vakbondsactie tegen de ingrepen van het kabinet hangt wat scheefgezakt op zijn jasje. Hofstede is zichtbaar aangeslagen.

“Ik begrijp niet waarom dit kabinet zo rot moet doen tegen ons. Ik begrijp het gewoon niet”, herhaalt hij meer dan eens. Als Kok nou met ruzie was weggejaagd bij de FNV, dan had hij zich nog een motief van wraak kunnen voorstellen. Maar zo is het niet. Hijzelf had altijd goede contacten met Wim Kok. Ook toen het kabinet werd geïnstalleerd. En vervolgens is hij dan minister en dan is het kennelijk niet meer nodig om met de vakbeweging rekening te houden. “Ik kan dit niet begrijpen en ik wil het ook niet begrijpen.”

Aarzelend en zoekend naar de juiste woorden probeert de CNV-voorzitter uit te leggen waarom de WAO-maatregelen zo hard aankomen dat ook het bezadigde CNV overeind is geschoten. Hofstede tuurt naar de cijfers van het ministerie van sociale zaken voor hem op tafel: “Ongeveer een vierde van het WAO-bestand wordt nu extra zwaar gepakt. Een goeie metselaar die 4.000 gulden bruto verdiende, kreeg tot nu toe een WAO-uitkering van 2.800 gulden. Met de nieuwe WAO van het kabinet krijgt hij 50 procent in plaats van 70 procent. Dat is een korting per maand van 800 gulden.”

Maar het probleem van de WAO is toch dat het niet alleen om de metselaar gaat die van de steiger afvalt?

“Natuurlijk. En iedereen kent wel iemand die onterecht in de WAO zit. Maar dat is toch geen reden om iedereen te laten boeten? Als er misbruik van een regeling wordt gemaakt, dan moet dat worden gestraft. En als het gaat om mensen die onterecht in de WAO zouden zitten, dan gaat het veelal om jongeren, tweeverdieners met jonge kinderen en herintredende vrouwen die het aardig vinden om een dubbel inkomen te hebben. Maar je moet wel bedenken dat deze groepen weinig verdienen. De profiteurs zitten al gauw op het niveau van een basisuitkering van de AAW. En die worden door deze maatregel niet gepakt. Wie wordt gepakt is de bonafide werknemer. Dat maakt de emotie in de vakbeweging juist zo groot”.

Wat is nu uw belangrijkste bezwaar tegen de nieuwe WAO-plannen?

“Dat er zomaar in een werknemersverzekering wordt gehakt waarvoor werknemers, en alleen werknemers, vijfentwintig jaar premie hebben betaald. Dat kan toch niet? Nog nooit heeft een kabinet zo'n vreemde maatregel genomen. Mensen die hun leven lang premie hebben betaald worden opeens gekort met twintig procent. Die mensen leveren dus tonnen en tonnen in. Dat is wel een heel zware boete. De straf die WAO'ers nu krijgen wordt onze grootste misdadigers nog niet aangedaan. Dat meen ik echt. Zulke hoge boetes komen in ons Nederlands rechtsbestel niet voor.”

Hoe verklaart u de ingreep van het kabinet?

“De enige verklaring die ik kan bedenken is de onmacht om orde op zaken te stellen in de eigen begroting. We hebben ons als vakbeweging echt ingespannen om met voorstellen te komen voor een goede en betaalbare WAO. Maar bijna anderhalf jaar lang heeft het kabinet geen vinger uitgestoken. Een half jaar geleden durfden ze nog niet een duidelijke adviesaanvraag aan de SER te sturen. Toen is het opeens heel hard gegaan. Het kabinet zag geen kans om het nieuwe beleid te financieren. De collectieve lasten mogen niet groeien, de belasting mag niet worden verhoogd. Toen hebben ze het WAO-plan bedacht. De christelijke en socialistische principes van naastenliefde en solidariteit die dit kabinet zou moeten hebben, kan ik met geen mogelijkheid meer in zo'n maatregel ontdekken.”

Wat wordt nu uw houding naar het kabinet? Vindt u dat het weg moet?

“Ik heb het kabinet er niet neergezet en ik heb ook niet de macht om het weg te jagen. In onze basisprogramma's staat dat we geen organisatie zijn die tegen een kabinet als zodanig actie voert. Maar de steun voor dit kabinet in de samenleving wordt wel angstvallig smal. We zullen tot de laatste dag actie voeren in de hoop dat er door de Kamer nog iets wordt bijgesteld. Het is niet denkbaar dat we in de komende tijd nog tot een vergelijk met het kabinet zullen komen. Ik denk niet dat ik van mijn bondsraad een machtiging krijg om nog zaken te doen met dit kabinet. Ze willen de koppeling niet meer toepassen, de WAO willen ze alleen maar aantasten. Waarover moet je dan nog zaken doen? Ik zou het niet weten hoor.”

Welke consequenties trekt u uit het besluit de koppeling los te laten?

“De koppeling is jarenlang voorwaarde geweest voor een voorzichtig loonbeleid van de vakbeweging. Die rem is nu dus weg. Het kabinet heeft van de loonontwikkeling een remloos voertuig gemaakt.”