Van Keulen spreekt met Sjostakovitsj

Concert: Isabelle van Keulen (viool en altviool) en Ronald Brautigam (piano) in de serie Robeco Zomerconcerten. Programma: Sjostakovitsj, Vioolsonate op. 134 en Altvioolsonate op. 147; Ravel, Vioolsonate. Gehoord: 25-8 Grote Zaal Concertgebouw, Amsterdam.

“Sjostakovitsj zou ik nooit durven ontmoeten. Voor hem heb ik zo'n eerbied. Ik zou geen woord kunnen uitbrengen,” beweerde violiste Isabelle van Keulen een paar maanden geleden in een interview. Zondagavond gaf ze met hartverwarmende vrijmoedigheid uiting aan haar liefde voor zijn muziek.

Deze 24-jarige violiste heeft zich ontwikkeld tot een grote persoonlijkheid met een heel eigen visie. Haar spel is impulsief en evenwichtig tegelijk en zij heeft het zeldzame vermogen om het publiek te betrekken in een verhaal dat op het moment zelf lijkt te ontstaan. Met haar verbeeldingskracht kan zij werkelijk alle kanten op, want haar technische basis is hecht en gedisciplineerd.

Met Sjostakovitsj sprak zij op tedere, gedempte toon. Zijn navrante en hermetische taal ontdooide en tot mijn verbazing legde de componist zijn harnas af. Op dit moment, waarop in Rusland de laatste resten van het communistische regime definitief gesloopt worden, was het een ontroerende hommage aan een kunstenaar wiens leven in het teken stond van angst en bedreiging.

Het was de eerste keer dat Van Keulen een recital gaf in de Grote Zaal van het Amsterdamse Concertgebouw. Voor haar muzikale ontwikkeling had het moment hiervoor niet beter gekozen kunnen worden: in Ronald Brautigam, met wie zij sinds kort een duo vormt, heeft zij een ideale partner gevonden. Hij is een musicus van hetzelfde kaliber die een ideaal fundament bouwt voor haar beweeglijke en expressieve spel.

Zo ontstond bijvoorbeeld een spannend reliëf aan het begin van Sjostakovitsj' Vioolsonate, waar de eenstemmige pianopartij als een grijze potloodlijn de opbloeiende kleuren van de viool doorkruiste. Meesterlijk was ook hun samenspel in Ravels Sonate waar de piano zich in het eerste deel met een ritmisch motiefje nuchter aftekende tegen de zingende klank van de viool.

Met grote vrijheid past Van Keulen alle middelen van streek en vibrato toe die leiden tot een diversiteit van klankkleur. Haar toon is soms van fluweel en dan weer van metaal, haar pizzicato zingt en gestreken akkoorden klinken soms rauw. Want niet om esthetiek maar om waarachtigheid ging het op deze avond. Haar beschroomdheid voor een denkbeeldig gesprek met Sjostakovitsj heeft zij in de muzikale dialoog volledig overwonnen.