Stampende Sioux bij Pow-Wow dansen

Gezelschap: Wi-Sha American Indian Dance Theatre. Produktie, regie, tekst: Shirley Duggan; onderzoek: Sandra Nelson; lichtontwerp: Roel Veldhorst. Gezien: 26-8 Stadsschouwburg, Amsterdam. Aldaar t-m 28-8. Tevens Heerlen 29-8.

Folkloristische dansgezelschappen uit de hele wereld bezoeken regelmatig ons land. In die stroom ontbreken echter de Noordamerikaanse Indianen. Hun dansers komen slechts sporadisch hier naar toe, meestal op uitnodiging van een festival of een volkenkundig museum. Het succes van de film Dances with Wolves wakkert echter de belangstelling aan voor de Indiaanse cultuur. Zo deed vorig jaar het 23 man sterke American Indian Dance Theatre - in 1986 opgericht door Barbara Schwei en Hanay Geiogamah - Frankrijk aan. Op het ogenblik maakt het Wi-Sha (Rode Zon) American Indian Dance Theatre, een kleinere groep uit Minnesota, een rondreis door Europa.

In 1534 werd de Franse zeeman en ontdekkingsreiziger Jacques Cartier bij de monding van de St. Laurensrivier in Canada begroet door dansende Indianen in een kano. Later zouden meer blanken de dansceremonieën beschrijven van de oorspronkelijke bewoners van de Nieuwe Wereld. De Indianen zelf brachten immers alleen mondeling hun kennis over. In onze tijd heeft vooral het Amerikaanse onderzoekersechtpaar Reginald en Gladys Laubin de leefgewoonten beschreven van de verschillende Indianenstammen.

De vijftien leden van de Wi-Sha American Indian Dance Theatre zijn Sioux-Indianen. Zij vertegenwoordigen drie stammen: Hochungra, Ojibway en Lakota. De meeste dansers komen uit het Pow-Wow wedstrijdcircuit. Het begrip Pow-Wow wordt verschillend uitgelegd. In het summiere programmablad staat vermeld dat het verband houdt met de viering van de lente. Maar volgens Reginald en Gladys Laubin is het oorspronkelijk een initiatie-ceremonie. Tegenwoordig is het meer een zang- en danswedstrijd waar geldprijzen zijn te verdienen.

De Noordamerikaanse Indianen ontwikkelden een grote variëteit aan dansen waarin de grote geest, de zon, de maan of de aarde werden vereerd. Verder zijn er krijgs- of overwinningsdansen. Omdat de jacht belangrijk was, ontstonden er tevens veel dierdansen als de beer-, bison- of schildpaddans. Hierin wordt de beweging van het beest geïmiteerd. Van de oorspronkelijke choreografieën is weinig overgebleven. Uit beschrijvingen blijkt dat deze ingewikkelder waren dan de restanten die zijn overgeleverd.

Het grondpatroon bestaat meestal uit cirkels, rechthoeken, lijnen of serpentinebochten. Die worden zwaar stampend, soms zijwaarts schuifelend of met een huppelpas uitgevoerd. Het bovenlichaam is daarbij meestal iets voorovergebogen. Een enkele keer voeren de vrouwen een soort wilde, gesprongen draaiende beweging uit. Het accent valt vooral op het uithoudingsvermogen van de dansers.

Het programma van de Wi-Sha-groep bevat geen ceremoniële, maar gezelschapsdansen met titels als Wedergeboorte, Morgenster of Liefdeslied. Hierbij heeft de regisseuse Shirley Duggan een Engelse tekst geschreven die op de band is ingesproken. Maar ook traditionele vormen als de schild- en slangedans ontbreken niet. Bij de schilddans bevechten twee krijgers elkaar op leven of dood. In de slangedans vormen alle medewerkers een rij die kronkelend het toneel vult. De muzikale ondersteuning bestaat uit twee trommelslagers, die tevens de zangnummers uitvoeren. De kostuums ogen prachtig, maar door de opvallende kleuren en de vele pailletten doen zij eerder denken aan een revue. Nergens kreeg ik het gevoel met de echte Indiaanse cultuur geconfronteerd te worden.