Litouwers kunnen nu enig cynisme niet geheel onderdrukken

VILNIUS, 27 AUG. “Laat Bush maar aarzelen. Wij hebben de Verenigde Staten niet meer nodig. De stroom landen die op het punt staan ons te erkennen is niet meer te stuiten. Bij onze onafhankelijkheid in 1922 waren de Amerikanen ook één van de laatsten om ons te erkennen.”

Romas Butvodas, woordvoerder voor buitenlandse zaken van het Litouwse parlement, ziet het kruiende diplomatieke ijs in adembenemende formaties op zich af komen. “Het spijt me dat ik mijn cynisme niet helemaal kan onderdrukken”, zegt Butvodas. “Bijna twee jaar lang zijn we in het buitenland ingepakt met mooie woorden en loze beloftes. En opeens is er een ware wedloop ontstaan om ons te erkennen. De Duitsers hadden de race zo graag gewonnen: voorop om ons te verkwanselen in 1939 en voorop om ons te erkennen in 1991. Ontroerende symboliek. Gelukkig hebben landen als IJsland en Denemarken de wedstrijd gewonnen.”

Het Litouwse parlement is al dagenlang vrijwel permanent in vergadering bijeen om deze Baltische natie te laten ontsnappen uit het imploderende Sovjet-wereldrijk. Butvodas verwacht dat het één dezer dagen een feestelijke zitting zal houden om de feitelijke onafhankelijkheid te vieren. Maar zeker is dat niet. “Zelf vinden we dat we sinds 11 maart vorig jaar onafhankelijk zijn. Met het referendum van februari hebben we dat nog eens bekrachtigd. Wij hebben eigenlijk al feest gevierd. Op dit moment gaan de ontwikkelingen zo snel dat we geen tijd hebben om over ceremonies na te denken. Laat alles eerst maar gebeuren, daarna zien we verder.”

De toespraak van president Gorbatsjov, gisteren in de Opperste Sovjet, is in Litouwen welhaast met plaatsvervangende schaamte aangehoord. Butvodas: “Gorbatsjov lijkt niet te kunnen bevatten hoe de kaarten inmiddels liggen. In feite zei hij gisteren niets meer dan wat hij al duizend keer heeft gezegd: eerst een Unieverdrag en daarna onderhandelen met de republieken die willen uittreden. Maar er valt niets meer te onderhandelen. De Sovjet-Unie bestaat niet meer. De Baltische landen zijn vanaf nu onafhankelijke naties die verdragen zullen sluiten met wie of wat ze maar willen. Wij hebben helemaal niets meer te maken met besprekingen over een Unieverdrag en republieken die willen uittreden. Wij zijn al uitgetreden. Gorbatsjov wil kennelijk strijdend ten onder gaan. Het lijkt heroïsch. Maar het is ontluisterend”.

Litouwen buigt zich inmiddels al niet meer over de vraag hoe het moet los komen uit de Unie. Het breekt zich vooral het hoofd over het opvangen van de intocht van buitenlandse diplomaten die aanstaande lijkt. “Onze eigen diplomatieke vertegenwoordigingen in het buitenland zullen weinig problemen opleveren. In Parijs, in Londen, in diverse hoofdsteden hebben we voormalige ambassadegebouwen die nu in handen zijn van de Unie. Die zullen we terug krijgen, daarover hebben we al gesproken met de Russische autoriteiten. Het zal moeilijker worden buitenlandse diplomatieke vertegenwoordigingen in Vilnius te openen. De ambassades van voor 1940 liggen allemaal in Kaunas, toen onze hoofdstad. Gelukkig komen er in Vilnius heel wat Sovjet-gebouwen vrij.”