Een kans voor financieel Nederland

Bezitters van aandelen moesten vorige week maandag een paar keer diep ademhalen om hun emoties en ergernis te bedwingen. Al weer een krach? Voor optiehandelaren die wat proberen te verdienen aan koersbewegingen van aandelen, indexen en opties, was het een mooie week, die in een klap veel goed maakte van de karige maanden tot nu toe.

Een market maker hoor je niet klagen over zo'n dag, want één flinke krach per jaar en af en toe wat schijnkrachjes bevorderen de financiële bloedsomloop en conditie van een handelaar.

Hoe kunnen particuliere houders van aandelen zich indekken, verzekeren, tegen angst verwekkende koersdalingen? Eigenlijk op geen enkele manier. Er is nog steeds geen maatschappij waar je bij voorbeeld 100 aandelen Hoogovens, 50 stuks Nedap of 2.000 aandelen Tulip Computers voor een jaar of langer kan verzekeren op de beurskoers van de dag waarop de verzekering wordt afgesloten. Dat is vreemd, want grote verzekeraars weten zo langzamerhand net zo veel over de risico's van aandelen als over de risico's van de waarden die zij wèl willen verzekeren. Bovendien is er geen wezenlijk verschil tussen een aandelenverzekering en een verzekering op bijvoorbeeld een huis.

De verzekeraar die met zo'n polis voor de bekende Nederlandse en buitenlandse aandelen komt, kan rekenen op een wereldwijde markt met enorme mogelijkheden. Misschien is een aandelenpolis iets waarmee Nederland zijn rol als internationaal financieel centrum kan opvijzelen. Niet via de Effecten- en Optiebeurs, maar via de internationaal werkende verzekeringmaatschappijen. In die opzet verschuift een nog groter deel van de beurshandel naar verzekeraars en banken en nemen betekenis en belang van de beurzen verder af. Maar dat ligt aan de beurzen zelf. Als je terend op oude glorie stil blijft staan, alleen zeurt en niet met gedurfde nieuwe producten komt, eet een ander het kaas van je brood.

Zolang er geen echte verzekeringen op de markt zijn, moet een belegger zijn bezit op eigen houtje proberen te beschermen. Vanuit kostenoogpunt is de goedkoopste manier de zit-stil-en-doe-niets benadering. Je belegt op lange termijn en laat de eb en vloed op de beurs over aan actieve beleggers. Dat was in de afgelopen jaren niet zo slecht, want het koerspeil op bijna alle beurzen is nog steeds hoog. Maar particuliere beleggers beleggen zelden in de beurs als geheel. Meestal hebben zij een of ander exotisch mengsel van fondsen die ooit mode waren en nu afgedaald tot het niveau kat-in-zak-fonds. Voor die mensen pakte de passieve methode niet zo goed uit.

De stop-loss methode is een andere goedkope manier. Je geeft de effectenbemiddelaar opdracht aandelen te verkopen wanneer deze tot een opgegeven koers zijn gedaald. Zo wordt koerswinst genomen of verlies beperkt. Maar de koers kan een bemiddelaar niet garanderen. Als er veel aanbod is en weinig vraag, kan de verkoopkoers veel lager liggen dan de stop loss limiet.

Een derde manier die niet zo veel kost, maar meer inzicht vereist, is alleen te kopen wanneer de koers van een aandeel laag is (het fonds is overdreven uit de gratie) en winst te nemen op een hoger niveau. Verzekeren op het lage niveau is dan niet direct nodig en als de koers oploopt, verkoop je, dat is ook een vorm van verzekering.

De drie genoemde vormen zijn van toepassing op alle aandelen van de Effectenbeurs. De verzekering met put- en-of callopties geldt slechts voor de 28 aandelen met notering op de Optiebeurs. Dat is een beperking. Daar staat tegenover dat de houder van een aantal put-opties zijn aandelen altijd kan verkopen tegen de uitoefenprijs van de opties. Werkte dat tijdens de Rode Maandag van vorige week?

Een voorbeeld. De vrijdag voor die maandag sloot de Akzo put oktober 1991 uitoefenprijs 120 gulden op 2,10 gulden en het aandeel op 120,50. Maandag in de loop van de dag deed het aandeel 6 gulden minder op 114,50 en de optie was 4,20 meer waard op 6,30. Dat werkte aardig, vooral als de koersen nog verder dalen. Maar wie wist vrijdag, buiten het Coupe Comité, dat je puts moest kopen? En wanneer verkoop je de puts om het verlies op de aandelen goed te maken met de winst op die opties? Nooit? Het zijn maar een paar vragen die aangeven dat een verzekering met put-opties niet ideaal is.

Wie een portefeuille met verschillende aandelen wil verzekeren, had veel plezier van put-opties op de aandelen-index. De index put januari 1992 (looptijd 5 maanden) 280 sloot vrijdag op 800 gulden per contract van 100 maal de index en de index zelf op 280,94. Maandag was dat respectievelijk 1800 gulden en 264,21. Een winst van 1000 gulden. Een portefeuille van 100 duizend gulden is zo met 1 index-contract verzekerd tegen 1 procent koersdaling. Er is iets voor te zeggen om op gunstige dagen goedkope index-puts te kopen.