Lewis wint op ranke raceschoen

TOKIO, 26 AUG. Het is een bizar gezicht. De ranke raceschoenen van Carl Lewis vastgegespt in een klompachtige maar toch weer lichte overschoen, die voorkomt dat de kunststof spikes ook maar enigszins slijten terwijl de Amerikaan zijn warming-up doet. Erg comfortabel oogt het niet. “Maar”, zegt Takaya Kimura, vlak voor Lewis in Tokio bij de wereldkampioenschappen atletiek het wereldrecord op de 100 meter aan flarden loopt, “alles is ontworpen in nauw overleg met Carl.”

Kimura heeft een jaar lang intensief samengewerkt met Lewis aan de ontwikkeling van wat in Tokio als een revolutionaire schoen werd gepresenteerd. De sprinter is zijn hele leven al geboeid geweest door extravanganties op dat gebied. Hij is een ijdeltuit die bijzonder veel aandacht aan zijn uiterlijk besteedt en af en toe zelfs een fluoriserend kleurtje in zijn borstelhaar spuit en pas gedijt als hij weer een nieuwtje kan presenteren om daarmee de concurrentie te verontrusten.

Mizuno, een merk dat in Europa en de Verenigde Staten nauwelijks een voet aan de grond heeft, haakte daar op in toen Lewis in 1988 een contract tekende met de Japanse firma. Op de thuismarkt woedt een felle concurrentie strijd met Asics (het merk van Leroy Burrell) en inmiddels proberen de ingenieurs elkaar af te troeven als geldt het de Formule I.

Pag 19:

Spikes van loopschoen zijn even belangrijk als banden bij Formule 1

Bij Nike, waar hij in 1988 na een rechtzaak vertrok, had Lewis al de gewoonte schoeisel naar zijn eigen idee te laten ontwerpen. De Amerikanen wilden niet veel verder gaan dat wat aanpassingen zoals de stand van de spikes, die sindsdien onveranderd is. Mizuno was gevoeliger voor zijn wensen. In Seoul werden hem vederlichte schoenen aangemeten van 170 gram. “Carl wil het liefst het gevoel hebben dat hij op blote voeten loopt”, weet Kimura.

Voor de ontwerper was dat onvoldoende. “Wij hebben een reputatie dat we technologisch hoogwaardige produkten maken en de naam, zoals we die al hebben voor golfclubs, honkbalknuppels en -handschoenen, willen we ook met de loopschoenen hoog houden.”

Daarom werd er maar liefst 100 miljoen yen (150 miljoen gulden) geïnvesteerd in het project. Het gewicht is volgens hem niet de grootste winst, hoewel het niet eenvoudig was een materiaal te vinden dat soepel was en toch voldoende de stabiliteit van de voet waarborgde. Het werd een soort flinterdun polyester. Het geheim is vooral de flexibele voorzool die naar drie kanten scharniert en de stevige achterkant die de enkel als een harde schil omsluit. Bovendien zijn de spikes van kunststof. Het zijn er tien, waarvan de voorste zes een puntige vorm hebben en de achterste vier de vorm van een schroevedraaier. “Er is over nagedacht als over de band van een Formule I wagen. Deze schoen is niet bedoeld om ooit in de winkel te komen.”

Merkwaardig genoeg zegt Kimura dat de tijdwinst per gram gewicht niet is berekend. “Wiskundig moet dat wel kunnen, maar de omstandigheden wisselen zo enorm dat het weinig zin heeft.” In vergelijking met de Olympische finale van Seoul moet Lewis 41 keer (het aantal passen waarmee hij de 100 meter overbrugt) 55 gram minder "mee torsen'. Voor een loper die zijn knieën zo hoog optilt als hij een behoorlijk verschil. “Op deze schoenen heb ik in de training harder gelopen dan ooit tevoren”, zei Lewis voor de opening van de wereldtitelstrijd. Gisteren deed hij het ook in de wedstrijd.

Terwijl Mizuno zich concentreerde op gewicht en flexibiliteit, ontwikkelde Asics "spikes' waarmee Burrell extra rendement uit zijn bijzondere krachtige afzet kan halen. Daarbij zijn elf spikes (het maximale aantal dat volgens de reglementen van de IAAF is toegestaan) in de zool aangebracht, waarvan er zes in twee clusters van drie zijn gerangschikt. Asics, met de verkoop van sportschoenen marktleider in Japan, claimt de eerste te zijn die dat systeem toepast.

De directe voorwaartse energie wordt, zo hebben onderzoekingen aangetoond, beter omgezet in snelheid en de zijdelingse verspilling geminimaliseerd. Om het extra gewicht dat het grote aantal spikes met zich meebrengt te compenseren, zijn ze gemaakt van titanium, 45 procent lichter dan de traditionele stalen punten. Verder zijn ze iets botter, wat de stootkracht op voeten, enkels en knieën zou verminderen.

Hoe scherper het wereldrecord komt te staan, hoe zwaarder de aandacht voor het materiaal zal gaan tellen en zoals bij veel ontwikkelingen hebben sportmensen de neiging bijna blind achter elkaar aan te lopen. Daarom maakt het Amerikaanse merk Nike zich een beetje zorgen. “Onze politiek is altijd geweest dat de schoenen waarop onze topatleten lopen ook gewoon in de winkel te koop moeten zijn”, aldus Tom Hartge, marketing manager van de loopdivisie. “Ik verwacht dat ook niet dat wij mee zullen gaan doen aan die wedloop van merken. Maar ja, als alle topatleten bij ons weggaan en een contract met de concurrentie tekenen zullen we wel moeten.” Maar raceschoenen maken slechts een klein deel uit van de markt. Ze zijn het uitgangbord voor de trainings- en joggingschoenen.

Toch lijkt er een tijd te komen dat niet meer het contractgeld (“Iedereen met een greintje gezond verstand zal maar al te graag Nike, Adidas of Puma of wat ze ook verlangen dragen, als hij daarvoor het soort bedragen ontvangt dat ik ervoor kreeg”, is een uitspraak van Carl Lewis), maar ook de inzetbaarheid van ontwikkelaars mede bepalend wordt voor de keuze van een schoenenmerk. Nike, dat in het research- en ontwikkelingscentrum in Oregon, de laatste jaren vooral veel aandacht heeft besteed aan de zogenoemde "air-zool' en de markt volgens Japanse principes heeft bestormd, kan niet achterblijven. “Maar nog altijd vraag ik me af wat het voor zin heeft een schoen te maken die miljoenen kost en die de atleet na één keer dragen weggooit”, zegt Hartge. “En een raceschoen zonder uitschroefbare spikes is ook niet erg pragmatisch.”

In de hospitality-unit een paar mijl verderop in Tokio wordt gelachen om die filosofie. Kimura, het brein achter de de Lewis-schoen: “Dit is nog maar een begin van een ontwikkeling. Een klein stapje op weg naar het doel: de niet te verbeteren raceschoen.”