Kabinet-Lubbers vanmiddag nog steeds in crisissfeer bijeen

DEN HAAG, 26 AUG. Het kabinet was rond het middaguur na ruim vier uur vergaderen nog steeds in crisissfeer bijeen. Bij het sluiten van deze krant was geen zicht op een oplossing voor het politieke conflict dat afgelopen vrijdag is gerezen. De coalitiepartners CDA en PvdA blijven van mening verschillen of volgend jaar de uitkeringen al dan niet gekoppeld moeten worden aan de lonen. Er werd nog steeds rekening gehouden met de val van het kabinet.

Minister De Vries (CDA) van sociale zaken zei vanmorgen vlak voor het begin van het kabinetsberaad “niet met lege handen” aan het overleg te beginnen. De Vries heeft vanmorgen een nieuw plan op tafel gelegd waarin hij vasthoudt aan het ontkoppelen van de uitkeringen, maar wel met fiscale maatregelen de koopkracht van de laagst betaalden op peil houdt. De koopkracht-effecten van dit nieuwste voorstel van de minister van sociale zaken zouden voor de laagstbetaalden beter moeten zijn dan van zijn vorige plan. Volgens berekeningen van het Centraal Plan Bureau (CPB) pakte het oorspronkelijke voorstel van De Vries slechter uit voor de minima dan de koppeling. Dit was reden voor de PvdA-bewindslieden om dit voorstel afgelopen vrijdag af te wijzen.

De PvdA-bewindslieden waren vanmorgen bij het begin van de ministerraad niet op de hoogte van het nieuwste voorstel waaraan De Vries refereerde. Daardoor is twijfel gerezen of er werkelijk een nieuw voorstel is. Topberaad

tussen minister-president Lubbers, De Vries en vice-premier en PvdA-partijleider Kok leidde gisteravond niet tot een kant en klare oplossing. Volgens PvdA-kring ging Kok naar huis zonder dat er zicht was op een compromis.

Afgelopen vrijdagnacht belandde het kabinet in een crisissituatie toen duidelijk werd dat Kok volgend jaar vast wil houden aan de koppeling en daarbij CDA-fractievoorzitter Brinkman op zijn weg vond. Het WAO-compromis waarover eind vorige week overeenstemming leek te zijn bereikt, werd daardoor op losse schroeven gezet.

Kok verscherpte zijn positie door zaterdagmorgen te zeggen dat hij een ontkoppeling met ingang van 1 januari volgend jaar “niet mee zal maken”. Kok zou daar ook vanochtend nog aan vasthouden, hoewel fractievoorzitter Wöltgens afgelopen zaterdag een handreiking deed aan het CDA. Na afloop van het jaarlijkse PvdA-fractieweekeinde zei Wöltgens tijdens een persconferentie in Utrecht dat de koppeling als instrument om de koopkracht van de minima op peil te houden voor hem niet heilig is.

Pag 3: Woltgens: PvdA steunt inzet Kok

“Ik wil daar niet dogmatisch over doen.” Wöltgens beschuldigde CDA-fractievoorzitter Brinkman ervan dat voor hem de ontkoppeling doel in zichzelf is geworden. Wöltgens benadrukte overigens dat de PvdA-fractie “eensgezind steun heeft toegezegd aan de inzet van Kok”.

Brinkman nam gisteravond een uitzending van KRO's Brandpunt te baat om het verwijt te weerleggen dat het politieke meningsverschil slechts om een woord zou draaien. “We moeten het probleem niet definiëren in wel of niet koppelen.” Volgens de CDA-fractievoorzitter is ontkoppelen, inclusief de koopkrachtbijstelling volgens de voorstellen van de minister van sociale zaken, beter voor de werkgelegenheid dan het koppelen van de uitkeringen van de lonen.

De uitlating van Brinkman dat hij achter De Vries staat, wordt in PvdA-kring uitgelegd als signaal dat de CDA-fractievoorzitter nu bereid is te zoeken naar compromissen. Aanvankelijk had Brinkman ook moeite met de voorstellen van de minister van sociale zaken, omdat hierin de hoogste inkomens een veer moeten laten ten gunste van de lagere inkomens.

In het oorspronkelijke voorstel van De Vries, dat de PvdA-bewindslieden vrijdagavond afwezen, gaan uitkeringsgerechtigden, trendvolgers en ambtenaren er volgend jaar 0,75 procent op achteruit. Voor de midden- en hogere inkomens zou de koopkracht ongeveer gelijk blijven; de lagere inkomens zouden er iets op vooruit gaan.

Tijdens het overleg gisteravond met Lubbers en Kok heeft minister De Vries de opdracht gekregen zijn plan aan te passen zodat uitkeringsgerechtigden er niet op achteruit gaan. Vanmorgen zei De Vries op de vraag of zijn nieuwste voorstel leidt tot een inkomensachteruitgang voor sociale minima en ambtenaren: “die cijfers zijn van vrijdag. Mijn voorstel is van vandaag”.