Jan Timman in de halve finale tegen "muur van de Oeral'

AMSTERDAM, 26 AUG. Timman, Short en Karpov hadden zich in Brussel in de loop van vorige week al geplaatst voor de halve finales van de kandidatenmatches voor het schaakwereldkampioenschap. Zaterdag konden ze op hun gemak kijken wie zich bij hen zou voegen, Joesoepov of Ivantsjoek. Het werd Joesoepov. Ivantsjoek, de man die favoriet was om uitdager van Kasparov te worden en die door velen al als de volgende wereldkampioen werd gezien, werd in twee adembenemende snelschaakpartijen uitgeschakeld. Zondag werd er bij de sluitingsceremonie meteen geloot voor de volgende ronde. Timman zal dan tegen Joesoepov spelen en Karpov tegen Short. Waarschijnlijk zal dat in april gebeuren.

De beslissing bij Joesoepov en Ivantsjoek moest vallen in twee partijen waarin de spelers een gemiddelde snelheid van 20 zetten per kwartier moesten aanhouden. Er zijn puristen die dat een frivole en onwaardige manier vinden om een kandidatenmatch te besluiten. Goedkope sensatie, maar het publiek, van knoeier tot wereldkampioen, geniet. Bijna alle kandidaten, tevreden winnaars en teleurgestelde uitgeschakelden, waren zaterdag naar de perskamer gekomen om de partijen mee te analyseren. Ze kregen iets heel bijzonders te zien. Joesoepov heeft ervaring in dit soort beslissingswedstrijden. Al twee keer had hij op deze manier een kandidatenmatch gewonnen, een paar jaar geleden tegen Spraggett en dit jaar tegen Dolmatov. Hij weet hoe belangrijk het is om het initiatief te hebben.

In de eerste partij trok hij met zwart als een dolleman ten aanval. Twee stukken en een toren offerde hij en tenslotte werd Ivantsjoek mat gezet. Zo fascinerend was dit geweld dat men Karpov, Goerevits en Kortsjnoi, die elkaar donderdag nog de huid hadden volgescholden, op een gegeven moment aan hetzelfde bord kon zien analyseren. Ontroerend schouwspel, bewijs van de verbroederende werking van de sport. In de tweede partij speelde Joesoepov bijna even agressief. Hij had slechts remise nodig en hij bood het aan toen hij een pion voor was gekomen en de vlag van Ivantsjoek op vallen stond. Ivantsjoek protesteerde nog even, omdat hij net op het punt had gestaan om het op te geven. Een aardige jongen en een schitterend talent. Het is jammer dat hij is uitgeschakeld. Kasparov zal waarschijnlijk blij zijn. Een gevaar is voor hem opgeruimd. Karpov had geen medelijden. Hij zei dat hij Ivantsjoek al een paar jaar geleden had gewaarschuwd dat hij moest leren om zijn zenuwen beter in bedwang te hebben. Ivantsjoek had kennelijk niet geluisterd. Nu, dan moest hij het over drie jaar nog maar eens proberen.

Timman krijgt met Joesoepov een tegenstander die hij goed kent. Al twee keer heeft hij een match met hem gespeeld. Eerst in Tilburg in 1986 een kandidatenmatch, die Joesoepov met 6-3 won. Timman heeft wel eens gezegd dat hij na die match een jaar lang geen plezier meer in het schaken had. Later in 1986 eindigde de vriendschappelijke KRO-match in 3-3. Sindsdien heeft Timman de stand wel weer recht getrokken. Hij won een paar keer van Joesoepov en verloor niet.

De loting voor de halve finales was niet helemaal vrij. De hoogste twee moesten tegen de laagsten. Wie hoog en wie laag is, dat wordt berekend met een systeem dat zo ingewikkeld is dat zelfs de kandidaten zelf niet goed op de hoogte waren. Donderdag dacht Timman nog dat hij tegen Karpov zou kunnen komen. Dat was niet zo, het moest Short of Joesoepov worden. Had hij niet liever tegen Short geloot dan tegen Joesoepov, de knots, de beer, de muur van de Oeral, de man die hem een keer zo'n traumatische nederlaag had bezorgd en die nu weer zo formidabel gespeeld had? Nee, alle tegenstanders waren Timman even lief, hij was heel tevreden. De Engelsen Nunn en Anderton, die de loting uitvoerden, waren dat ook over Karpov-Short. Daar kunnen ze waarschijnlijk in Londen wel iets moois van maken. Waar de matches gespeeld zullen worden staat overigens nog niet vast.

Wit Ivantsjoek-zwart Joesoepov, eerste beslissingspartij.

1. c2-c4 e7-e5 2. g2-g3 d7-d6 3. Lf1-g2 g7-g6 4. d2-d4 Pb8-d7 5. Pb1-c3 Lf8-g7 6. Pg1-f3 Pg8-f6 7. 0-0 0-0 8. Dd1-c2 Tf8-e8 9. Tf1-d1 c7-c6 10. b2-b3 Dd8-e7 11. Lc1-a3 e4-e4 12. Pf3-g5 e4-e3 13. f2-f4 Pd7-f8 14. b3-b4 Lc8-f5 15. Dc2-b3 h7-h6 16. Pg5-f3 Pf6-g4 17. b4-b5 g6-g5 18. b5xc6 b7xc6 19. Pf3-e5 g5xf4 20. Pe5xc6 De7-g5 21. La3xd6 Pf8-g6 22. Pc3-d5 Dg5-h5 23. h2-h4 Pg6xh4 24. g3xh4 Dh5xh4 25. Pd5-e7+ Kg8-h8 26. Pe7xf5 Dh4-h2+ 27. Kg1-f1 Te8-e6 28. Db3-b7 Te6-g6 29. Db7xa8+ Kg8-h7

Zwart heeft een toren en twee stukken in de aanval gestoken, en nu dreigt hij 30...Dh1+ 31. Lxh1 Ph2+ 32. Ke1 Tg1 mat. Wit probeert het mat te ontgaan door materiaal terug te offeren. 30. Da8-g8+ Kh7xg8 31. Pc6-e7+ Kg8-h7 32. Pe7xg6 f7xg6 33. Pf5xg7 Pg4-f2 34. Ld6xf4 Dh2xf4 35. Pg7-e6 Df4-h2 36. Td1-b1 Pf2-h3 37. Tb1-b7+ Kh7-h8 38. Tb7-b8+ Dh2xb8 39. Lg2xh3 Db8-g3 Na alles wat hij teruggeofferd heeft staat wit nog steeds materiaal voor, maar nu kan hij niet meer verhinderen dat hij mat gezet wordt. Wit gaf op.