Gorbatsjov kondigt verkiezingen aan voor parlement en president; Centraal Sovjet-gezag stort in

MOSKOU, 26 AUG. In de Sovjet-Unie is de centrale macht vrijwel ineengestort. Zaterdag trad Michail Gorbatsjov af als leider van de partij, over het lot waarvan naar zijn mening het Centraal Comité moet beslissen. In de Opperste Sovjet, vandaag in spoedzitting bijeen, zei Gorbatsjov dat onmiddellijk na de ondertekening van het nieuwe Unieverdrag verkiezingen worden uitgeschreven voor een nieuwe president en een nieuw parlement.

Zaterdag en gisteren hebben twee belangrijke medewerkers van Gorbatsjov, onder wie maarschalk Achromejev, zelfmoord gepleegd.

In de Opperste Sovjet zei Gorbatsjov vandaag “in hoge mate verantwoordelijk te zijn voor het feit dat de mechanismen van de Opperste Sovjet niet hebben gewerkt, dat kabinetsleden hulpeloos en laf waren en dat de chefs van drie organisaties van de strijdkrachten in staat waren een coup te plegen.”

De Opperste Sovjet besloot volgende week het Congres van Volksafgevaardigden bijeen te roepen. Dit "grote' parlement, dat gewoonlijk twee keer per jaar bijeenkomt, heeft de bevoegdheid eventueel een nieuw staatshoofd te kiezen. Gorbatsjov drong aan op vervroegde parlements- en presidentsverkiezingen.

Gisteravond trad de voorzitter van de Opperste Sovjet, Anatoli Loekjanov, af. Hij werd tot zijn aftreden gedwongen door de vele vragen die in Moskou de ronde doen over zijn rol tijdens de mislukte staatsgreep. Volgens president Jeltsin van Rusland is hij de “grote ideoloog” achter de coup geweest. De bijeenkomst van vandaag werd voorgezeten door Loekjanovs plaatsvervanger Ivan Laptjev, die de zitting in hypernerveuze stemming opende en daarbij zei “zich te schamen voor het parlement”. Enkele afgevaardigden stelden voor Loekjanovs parlementaire onschendbaarheid op te heffen om hem te kunnen arresteren. Loekjanov zat vanmorgen als gewoon afgevaardigde in de zaal. In de wandelgangen ontkende hij de aantijgingen, maar hij gaf toe “te weinig gedaan te hebben”.

De Opperste Sovjet moet proberen weer greep te krijgen op de politieke verhoudingen in het land. Het Sovjet-parlement heeft het initiatief verloren omdat het vorige week niet bijeen is geweest. Daardoor kon het parlement van Rusland feitelijk de macht grijpen. De beslissingen die daar en door Jeltsin zijn genomen hebben sindsdien een steeds bredere werking gekregen. In de praktijk regeren Jeltsin en zijn parlement nu de Sovjet-Unie.

Zaterdag heeft Gorbatsjov de Russische premier Ivan Silajev aangezocht om de leiding van de nieuwe regering op zich te nemen. Silajev heeft daar nog niet mee ingestemd. De besprekingen over het nieuwe kabinet worden gevoerd door Silajev, Jeltsins economische adviseur Grigori Javlinski (opsteller van het "vijfhonderd dagenplan'), Gorbatsjovs adviseur Arkadi Volski, de nieuwe KGB-chef Vadim Bakatin en Moskous loco-burgemeester Joeri Loezjkov.

In de Opperste Sovjet van de Unie werd vanmorgen voorgesteld om Gorbatsjovs voormalige rechterhand Aleksandr Jakovlev te benoemen tot vice-president. Ex-minister Sjevardnadze zou ook moeten terugkeren. Sjevardnadze heeft deze suggesties vorige week echter al van de hand gewezen.