Den Haag koppelt

DE WET van de verdelende onrechtvaardigheid in Nederland wil dat als aan de onderkant van het sociale spectrum wordt ingegrepen, de bovenkant solidair moet zijn. Zo overweegt het kabinet, hangend boven een politieke crisis, om de pijn van de afschaffing van de koppeling weg te masseren door de inflatiecorrectie in de belastingtarieven voor de hogere inkomens te schrappen. Twee ongelijksoortige maatregelen - verbreking van de koppeling van uitkeringen en ambtenarensalarissen met de loonstijgingen in de marktsector en een verhoging van de belastingdruk op de midden- en hogere inkomens - worden hiermee met elkaar verbonden. Het is de triomf van de politiek van de inkomensplaatjes.

In Den Haag wordt trouwens nog veel meer aan elkaar geknoopt. De afgezwakte WAO-voorstellen van dit weekeinde, die op korte termijn minder besparingen opleveren dan het kabinet zich had voorgesteld, zijn voor CDA-fractievoorzitter Brinkman slechts aanvaardbaar als de koppeling volgend jaar wordt losgelaten, terwijl PvdA-leider Kok handhaving van de koppeling nodig heeft om het nieuwe WAO-plan aan zijn opstandige achterban te kunnen slijten.

IN EEN POGING tot compromis heeft minister van sociale zaken De Vries voorgesteld om het verlies aan koopkracht bij loslating van de koppeling te compenseren door enkele fiscale maatregelen. Die wil hij financieren door de inflatiecorrectie bij de belastingtarieven voor inkomens boven 42.000 gulden te schrappen. Het politieke signaal van deze operatie doet denken aan het argument dat staatssecretaris van sociale zaken Ter Veld gebruikte om de beperking van de duur van de WAO-uitkeringen - het kabinetsakkoord uit juli dat in augustus sneuvelde - achteraf te verdedigen. Volgens haar zouden WAO'ers met hogere uitkeringen daardoor het hardst worden getroffen.

De koppeling is de politieke kleurentest van het kabinet Lubbers-Kok. Zonder het aspect van inkomensverlies voor individuele burgers te bagatelliseren, spelen in de koppelingskwestie ook andere zaken een rol. De verhouding tussen werkenden en niet-werkenden verslechtert, de chronische problemen met de staatskas staan hogere uitgaven voor uitkeringen niet toe. Tegen de achtergrond van de afzwakking van de economische groei en van de hapering in de schepping van nieuwe werkgelegenheid vormt loslating van de koppeling een van de middelen om juist aan de onderkant van de arbeidsmarkt nieuwe banen te scheppen.

Schrappen van de inflatiecorrectie is een verkapte belastingverhoging, een herverdeling van inkomens die wellicht rechtvaardig oogt voor de achterban van de PvdA en het vakbondsdeel van het CDA. Het is tekenend voor dit kabinet, dat onmachtig is om afspraken te maken over een solide sociaal-economisch beleid.