Zwitserland (1)

Naar aanleiding van het artikel van Maarten 't Hart over Zwitserland (Z, 17 augustus) veroorloof ik mij enkele kanttekeningen.

Als dochter van een Zwitserse moeder met veel Zwitserse familieleden en vrienden heb ik jaarlijks langdurige bezoeken aan dat land gebracht. Ik heb daardoor land, volk en taal grondiger leren kennen dan de meeste toeristen. De toerist kan niet anders dan zich een beperkt oordeel vormen, gebaseerd op oppervlakkige waarnemingen. Vandaar enige aanvullende notities:

Chilbi, afgeleid van "Chille', het Duits-Zwitserse woord voor "Kirche' (zoals ook ons woord "kermis'), en dus niet als "Chibli' geschreven, was oorspronkelijk een religieus zomers volksfeest hoog in de bergen. Ook nu houdt gewoonlijk een predikant een toespraak; het Jodeln is nu een muzikale attractie.

1 Augustus, het nationale feest, wordt in de avond gevierd o.a. met vuren op de bergtoppen als herinnering aan het totstandkomen van de "Bund'' op 1 augustus 1291. De vuren droegen dit nieuws verder van berg naar berg. Heeft dus met "brandstapel' (Duits: Scheiterhaufen), bestemd voor martelaren, niets te maken. De 1-augustusvuren zijn vreugdevuren, die nog steeds als symbool de Bund bevestigen.

Rijke bevolking: ja, behalve ook nu nog de Bergburen.

Kerkhoven: voor steden uiteraard aan de buitenkant van de bebouwing; voor dorpen heel dichtbij, liefst rond de kerk (Friedhof), duidelijk zichtbaar aanwezig of zo dichtbij dat de plaats voor iedereen te vinden is.

Gescheiden vrouwen: barbaars behandeld? Dat is dan nieuw! Wel werd een echtscheiding vroeger als een schande beleefd, maar dat is iets anders. Ook in Nederland was dat zo. Zwitserland was en is door zijn bergkarakter wat conservatief, maar barbaars? Dat gaat wat ver.

Als Maarten 't Hart zo'n trouwe bezoeker van het Kiental is, een prachtig en ook door mij geliefd dal, dan wordt het toch tijd dat hij ook het overige deel van dit mooie land beter leert kennen. Hij kan zich dan over land, volk en taal een wat ruimer en op de juiste feiten gegrond oordeel vormen.