Wil Voogt (47) is sociologe en hoofd van het ...

Wil Voogt (47) is sociologe en hoofd van het bedrijfsbureau van de Geneeskundige Hoofdinspectie voor de Geestelijke Volksgezondheid. Op 29 juli behoorde zij tot de oprichters van de actiegroep "PvdA-weer-sociaal'. Directe aanleiding was het kabinetsbesluit over de WAO en de daarop volgende stilte in de PvdA. In het dagboek zijn ook activiteiten vermeld van twee andere actiegroepleden: Henk Theunissen, jurist, 44 jaar, en Rien van Lunteren, gepensioneerd inkoper kantoorboekhandel, 70 jaar.

Woensdag 14 augustus

De actiegroep vergadert. Zij breidt zich voortdurend een beetje uit. Dit is voor de communicatie wat lastig. Er zijn steeds mensen met een informatie-achterstand. Henk en ik brengen verslag uit over de vergadering van de partijtop op dinsdagavond. De anderen spreken hun twijfels uit over de opstelling van de partij. We zeggen dat de partijsecretaris daar duidelijk over was: de mensen die nu in de WAO zitten, behouden hun rechten; voor de nieuwe onomkeerbare gevallen blijft de WAO gehandhaafd; daarnaast maatregelen gericht op preventie, reïntegratie, etc. Wöltgens heeft gezegd dat de notitie van de Zandschulp de basis kan bieden voor de opstelling van de fractie. Daarmee kunnen we redelijk uit de voeten. Het blijft echter onbegrijpelijk dat daar een maand voor nodig was! De actiegroep kan overschakelen naar fase 2: de principiële discussie die binnen de partij eindelijk gevoerd moet worden. Er zijn meer zaken die eens goed doorgesproken moeten worden: zo is het uitermate vreemd dat we voor het onderwijs vinden dat de overheid rechtstreeks de scholen moet besturen, terwijl tegelijkertijd in de gezondheidszorg onder het motto van heilzame marktwerking de overheidsinvloed geminimaliseerd wordt. Hier klopt iets niet!

Binnen de kortste keren zijn we weer op zijn PvdA's bezig: moties voor de partijraad en congressen. Gelukkig betrappen we er ons nog tijdig op. Eerst praten over de inhoud, dan pas de procedures, en aan de gevestigde belangen hebben we geen boodschap. Tegen half één breken we op. Ik vraag Henk of hij morgen half 9 hier kan zijn voor een foto voor het Utrechts Nieuwsblad. Henk: ""Jij bent fotogenieker.'' Ik: ""Slaap jij maar lekker uit, jochie.''

Donderdag

Iets over half 9 de fotograaf van het UN. Ik zie er nog niet echt wakker uit, misschien valt het mee. Tegelijkertijd belt Henk, hij heeft slecht geslapen. Dat had weinig gescheeld of we hadden onszelf ingepakt. We moeten de eerste fase nog even publiekelijk afronden, dan scheppen we ook meer ruimte voor inhoudelijke discussie. In de trein schrijf ik een verklaring. Op station Den Haag bel ik Henk, zeg kort - ik heb maar 4 kwartjes - wat ik geschreven heb. Hij is akkoord. Even later bel ik Rien, die vindt de verklaring ook goed. Ik vraag Henk achter de anderen aan te gaan, die zijn moeilijker te pakken te krijgen, en horen het dan maar achteraf. Ik bel het ANP, daarna het partijbureau. De secretaris Allard Beck is er niet, ik vraag naar een ander bevoegd gezag om er de verklaring aan door te geven; dat wordt de partijvoorlichter. Deze zegt gelukkig te zijn met de verklaring.

Henk maakt een afspraak met de Jonge Socialisten, de Socialisten in de partij (SIP) en Offensief - andere groeperingen binnen de PvdA die moeite hebben met de koers die de partij de laatste jaren vaart - voor verder overleg. Het gesprek met de Jonge Socialisten is hartverwarmend. Hoezo, geen jongeren-solidariteit? Henks hele dag wordt in beslag genomen door de doorgaande stroom brieven en telefoontjes, lange gesprekken met mensen, brieven die vandaag nog per se de deur uit moeten. En dat allemaal in de wetenschap dat alles wat vandaag geschreven wordt morgen achterhaald kan zijn.

's Avonds ga ik naar de vergadering van het afdelingsbestuur; Rien is daar ook. Al snel ontaardt de bijeenkomst in een puinhoop. De één gilt mij toe dat ik Nederland naar de kelder help door alle vernieuwing tegen te houden, een ander loopt kwaad weg omdat die zich door mij verdacht voelt van misbruik van sociale wetgeving. Gezien die tegenstrijdige reacties lijkt mij een inhoudelijke toelichting wel goed. Die ruimte krijg ik niet, en zo hoort het ook binnen de PvdA. Nijdig wordt mij gevraagd wie Nederland dan moet regeren als de PvdA er uitstapt. Het lijkt me vanwege de verhitte gemoederen op 't laatste moment verstandig in te slikken wat op het puntje van mijn tong ligt: nou, wat mij betreft momenteel nog liever de Kroonleden en de werkgeversvertegenwoordiging van de SER. Henk is vanavond ook bezig met "normale' partij-activiteiten. De geplande discussieronde over het rapport van de commissie-Van Kemenade moet op de helling. De voor die discussieronde gereserveerde zaalruimte kan benut worden voor de voorbereiding van het inmiddels afgekondigde partijcongres.

Vrijdag

Een collega, die organisatiepsycholoog is, vraagt me of de fase van de aanvallen-op-de-persoon al begonnen is. Dat is zo, ze komen vooral uit het gevestigde middenkader. De nieuwe cijfers van het CPB - waaruit blijkt dat het met de economische situatie weer slechter gaat dan gedacht - worden bekend. Ik zou wel eens willen weten wie daar beslist op welk moment cijfers worden gepubliceerd. Henk belt de ontvangen post door. Weer aardig wat. Ook een briefkaartje van "Multatuli Economics', een (nog) onbekend persoon, die met regelmaat mini-advertenties plaatst, waarin hij uithaalt naar politieke (half)goden. Een andere sympathisant vraagt om toch vooral de rol van het CDA aan de kaak te blijven stellen, het is niet eerlijk dat de PvdA nu steeds de Kop-van-Jut is. Rien voert 's middags een groot aantal telefoongesprekken. Eén van de Utrechtse gedeputeerden zit helemaal in de put. Bezuiniging op bezuiniging, met creativiteit alléén zijn ze niet meer op te vangen.

Henk besteedt deze avond aan het bijwerken van het adressenbestand; in het weekend moet de volgende post-ronde de deur uit. Rien krijgt een vroegere voorzitter van het Gewest Utrecht op bezoek. Hij neemt witte rozen voor haar mee, rode hebben voor hem afgedaan. Op de terugweg van mijn werk koop ik de avondkranten. Wim Derksen noemt in NRC Handelsblad de actiegroep "de Horizontalen'. Daar liggen een boel vooronderstellingen aan ten grondslag, die niet getoetst zijn. Derksen vindt, net als wij, dat er eens goed gediscussieerd moet worden. Dat is mooi; we zullen hem uitnodigen een stuk te schrijven voor de discussiebrochure die we gaan samenstellen over de crisis in de verzorgingsstaat.

Zaterdag

Vergeten de wekkerradio af te zetten, dus ik word al wakker met het bespreken van de WAO in de kranten. Vonhoff doet ook een duit in 't zakje: als de PvdA breekt met het CDA, mag de PvdA voor straf niet met de VVD regeren. Hij wordt nog diezelfde dag gestraft voor deze onzin: op het 10-uur-journaal wordt gemeld dat hij tijdens Delfsail op een dam terecht komt.

Vanmorgen bij de post een briefkaartje van een schatrijke meneer die er een grote som geld voor over had als de actiegroep met succes haar pijlen zou richten op "Kok, Sint en Wöltgens'. Telefonische reactie van Henk: ""Dag, je spreekt met...''. ""U'', onderbrak hij. Henk: ""Wat zeg je?'' ""U'', zei de andere kant opnieuw. Toen dit kwartje doorviel, ontstond een boeiend gesprek tussen Henk en "U'. Henks mededeling, dat de actiegroep vooral inhoudelijk gericht is, zich dus niet wil bezighouden met het aan- of afschieten van wie dan ook, pakt meteen constructief uit: over naar de inhoud van onder andere het WAO-verhaal. Inclusief tip: hef premies over "de omzet' en niet over "het personeelsbestand'. Juist nu de moeite van het opnieuw noemen waard.

's Avonds steelt Van Mierlo in Achter het Nieuws ontspannen relativerend de show. Dat is weer kassa. Menig PvdA-lid zal dit knarsetandend bekijken. Ik ben blij dat hij in elk geval duidelijk zegt dat het het CDA is geweest dat tien jaar lang heeft toegelaten dat de WAO uit de klauwen liep. Ze hebben niets gedaan aan preventie en reïntegratie, en komen nu ineens met de puur financiële rekening.

Zondag

Mijn administratiedag. Nu vooral gericht op de actie-administratie, hoewel Henk daarvan het leeuwedeel doet en dat is maar goed ook: mijn slordigheid kost veel te veel tijd, ik zoek minutenlang naar kleine briefjes, waarbij ik dan weer andere kleine briefjes kwijtraak. Aan het begin van de middag heb ik een redelijk net stapeltje waarmee ik naar Henk in IJsselstein vertrek. We doen eerst even de roddels, nemen dan de agenda's door, oei... op dinsdagavond dubbele afspraken gemaakt; kun je niet een uurtje later... nee kan niet, Henk V. bellen, niet thuis... We gaan aan de slag voor de brochure. We bespreken eerst de lijst met vragen die onze denktank heeft opgesteld. Zit iets te veel WAO in, sommige vragen moeten algemener.

Na een half uur vertrekt Henk naar zijn PC om de vragen opnieuw te rangschikken. Ik ga aan de slag met het algemene gedeelte van de aanbiedingsbrief. We nemen daarna de vragenlijst en de brief nog eens door, terwijl Henk aardappelen schilt. Na het eten tikt Henk de brief in. Ik spijbel en kijk stiekem met Henks vriendin naar Father Dowling. Daarna nemen we de persoonlijke boodschappen - wat zijn PC's toch handig - aan de beoogde auteurs door. We kijken nog even naar de VVD bij Brandpunt. Je kan in elk geval niet zeggen dat het stoken in een goed huwelijk is.

Maandag

Het leven houdt niet op bij de WAO-ZW-problemen, zelfs niet bij de sociale koers van de PvdA. Het nieuws uit de Sovjet-Unie heeft als een schaduw over deze hele dag gehangen, ook in de gesprekken die Henk voor de actiegroep voert. Henk maakt vandaag de brieven aan de beoogde auteurs voor de discussiebrochure verzendklaar. Ik ga intussen achter de adressen aan. Dat gaat gemakkelijker dan ik gedacht had. Met sommigen, onder wie Wim Derksen van de "horizontalen', bel ik even. Als ik thuis kom ligt er op de mat een ansichtkaart van mijn dochter uit San Sebastian: Aan drs. WAO Voogt.

Henk heeft 's avonds een lang gesprek met een PvdA-lid dat zich zeer gestoord heeft aan de naam van de actiegroep. Want "PvdA-weer-sociaal' betekent tevens dat de actiegroep op het moment van haar ontstaan de PvdA onsociaal moet hebben gevonden. Uitgelegd dat het kabinetsvoornemen inzake de WAO inderdaad qua inhoud sociaal onrechtvaardig en qua timing zelfs zeer onbehoorlijk was. Inzet was en is immers een grote groep mensen, die bepaald niet de sterkste in onze samenleving is; ook mensen met ernstige hartklachten, mensen die heel snel weer volledig over hun toeren raken: die groep werd bot geconfronteerd met een dreigende welvaarts-achteruitgang, waarna iedereen verder maar moest zwijgen, want "nu is het vakantie'. Over sociaal gesproken. Het "PvdA-smaldeel' in het kabinet droeg daar mee de verantwoordelijkheid voor en mag daar dus ook op aangesproken worden. Nog sterker: blijkt voor dit "aangesproken worden' gevoelig te zijn, hetgeen je niet van alle andere politieke partijen kunt zeggen.

Dinsdag

Henk werkt vandaag opnieuw een stapeltje post weg. Alle sympathisanten weten nu dat de "schaduw'-partijraad niet doorgaat; de partij heeft immers kleur bekend. Ook zijn ze geïnformeerd over de discussiebrochure en is aangekondigd dat er in de loop van oktober een bijeenkomst plaats zal vinden. Henk heeft 's avonds een vergadering met het Utrechtse Gewestbestuur. De thema's zijn voorspelbaar: WAO en Sovjet-Unie.

Rien en ik gaan naar een afdelingsvergadering. Het zaaltje zit helemaal vol. Alle leden vinden dat de plannen van het kabinet niet door mogen gaan. Er worden manieren genoemd om het aantal WAO'ers terug te dringen. Iedereen is het erover eens dat de organisatie van het werk zó moet zijn dat ook mensen die niet maximaal kunnen functioneren kunnen blijven meedoen. Dat vergt wel een omslag in het denken en doen van de betrokken instanties. Over een mogelijke kabinetscrisis wordt natuurlijk ook gesproken. Eén van de leden: ""Als PvdA zit je nou de rotzooi van Ruding op te ruimen, wat wil je dan met zo'n kabinet?''

Vandaag staan er op pagina 7 van de Volkskrant naast elkaar twee koppen die de politieke impasse duidelijk weergeven: "Kok moet van WAO'ers zijn fouten goedmaken' en "CDA-leider Lubbers vastbesloten zijn karwei alsnog af te maken'. In het laatste artikel wordt gemeld dat Lubbers wat betreft de WAO is teruggekomen van de vorm van lenigheid die in de vorige kabinetten nog wel gehanteerd werd. Ik vertaal dat maar vrij en concludeer: buigen is er niet meer bij van de kant van het CDA, dan zal het wel op barsten uitdraaien.

Woensdag 21 augustus

Henk is vandaag tussen de bedrijven door op bezoek geweest bij een WAO'er. Deze maakt zich geheel en al niet druk om duur of hoogte van de WAO. Het is een MS-patiënt, die langzaam doodgaat. Gelukkig lag hij deze keer in een schoon bed. Bij het vorige bezoek was dat geenszins het geval, dat was duidelijk te ruiken. Het personeel kan dit niet verweten worden: het rent zich de benen uit het lijf.

's Avonds worden we geïnterviewd door Offensief, een marxistisch blad in PvdA en vakbeweging. De jongens komen om acht uur, we kijken even naar het nieuws. Brinkman zegt een moeilijke boodschap te hebben: er moeten meer mensen aan het werk. We lachen allemaal. Het is geen moeilijke boodschap, meneer Brinkman, er zijn WAO'ers genoeg die wèl willen werken, zegt u maar even wáár. Wij hebben nog geen half miljoen vacante WAGW-plaatsen kunnen ontdekken.

Om 10 uur kijken we weer naar het nieuws. Het CDA-bestuur heeft vier uur vergaderd; uitkomst: de koers van het kabinet wordt ondersteund. Ze geven geen centimeter toe. De stoere taal komt mij bekend voor, zoiets heb ik onlangs al eens meegemaakt, alleen ging het toen om het milieu en om de VVD. Geen ruimte voor milieubeleid, geen ruimte voor een goed WAO-beleid, en nog niet eens een actiegroepje "CDA-weer-sociaal'. Wat moet je met zo'n coalitie-partner?