Weekoverzicht

De staatsgreep in de Sovjet-Unie veroorzaakte mondiaal een schokgolf. De koersen van dollar, goud en olie schoten onmiddellijk omhoog, terwijl de aandelenmarkten grote verliezen incasseerden. Met name in Duitsland was de reactie hevig; geen Westers land heeft grotere belangen in de Sovjet-Unie en geen land heeft meer belang bij stabiliteit in centraal- en oost-Europa.

Voordat de meeste bedrijven, instellingen en regeringen in staat waren de consequenties van de omverwerping van Gorbatsjovs bewind te overzien en maatregelen te treffen, sijpelden de eerste berichten binnen over een mislukking van de coup. En naarmate die berichten duidelijker werden, herstelden de financiële markten zich.

Een maand geleden vroeg Sovjet-president Gorbatsjov tijdens de bijeenkomst van de zeven belangrijkste Westerse industrielanden, de G-7, nog om extra financiële steun voor de hervormingen die de Sovjet-Unie wil doorvoeren. De G-7 besloot slechts tot beperkte steun, mede omdat de Sovjet-Unie zich tot dit moment vooral heeft onderscheiden als producent van plannen, niet als uitvoerder ervan. Gorbatsjovs verzoek was gebaseerd op een onsamenhangend pakket voorstellen, ingegeven door zowel conservatieve als radicale, veranderingsgezinde adviseurs.

Met de overwinning van de radicale krachten, aangevoerd door de Russische president Jeltsin, lijken concrete hervormingen nu beter haalbaar. De noodzaak daartoe is in ieder geval evident; de bestaande economische chaos was een belangrijk alibi voor de coupplegers. De Amerikaanse regering wees oproepen om extra economische hulp, die deze week nog eens met nadruk werden gedaan door de Duitse bondskanselier Kohl en de Franse minister van buitenlandse zaken Dumas, vooralsnog af.

Onreglementaire transacties door de gerenommeerde Amerikaanse effectenfirma Salomon Brothers leidden tot aftreden van topman John Gutfreund en twee andere topmanagers. Dat het hoogste management snel conclusies trok uit recente onthullingen over pogingen de handel in staatsobligaties te controleren, behoedt de firma mogelijk voor de ondergang. Het ernstig geschonden imago kan wellicht nog worden hersteld. En misschien oordelen de autoriteiten die het bedrijf onderzoeken straks milder. Niettemin worden forse straffen voor Salomon verwacht. De Amerikaanse overheid kan nu immers een voorbeeld stellen aan de door schandalen beheerste financiële markten in Tokio, die ze heftig heeft bekritiseerd.

Akzo lijkt eindelijk verlost van vezeldochter La Seda de Barcelona, en van alle trammelant daarover. De toezichthouder op de Spaanse beurs verklaarde de verkoop van Akzo's meerderheidsbelang in het noodlijdende bedrijf ongeldig, maar dat is een kwestie van formaliteiten. Belangrijker is dat het Arnhemse chemieconcern een vergelijk vond met de banken waarbij La Seda in het krijt staat.

De crisis in de computerindustrie dwingt tal van automatiseringsbedrijven op de kas te letten. Als onderdeel van een grote saneringsoperatie besloot de Amerikaanse marktleider IBM tot reductie van zijn personeelsbestand. Voor de Nederlandse dochter betekent dit dat er in drie jaar duizend arbeidsplaatsen zullen verdwijnen. Daar staat tegenover dat computerfabrikant Tulip afziet van nieuwbouw in het fiscaal prettiger Ierland. Na maanden onderhandelen met de Nederlandse overheid besloot Tulip een fabriek die 200 mensen werk zal bieden toch in Den Bosch te vestigen.

Waar Duitsland de oplopende inflatie vorige week besloot te lijf te gaan met een verhoging van disconto en Lombard-rente, waarop veel andere Europese landen hetzelfde deden, bleef het in Frankrijk stil. De Franse minister van financiën Béregovoy vindt een verhoging niet nodig, gezien de sterkte van 's lands economie en munt. Hoewel in financiële kringen de Duitse renteverhoging als mager werd beoordeeld, liet Bundesbankpresident Schlesinger weten dat hij een verdere aanpassing van de Duitse rente niet noodzakelijk acht.