Ontluistering communisten in Baltische staten

VILNIUS-TALLINN, 24 AUG. In de Baltische staten heeft de ontluistering van de communistische partij gisteren een nieuw hoogtepunt bereikt, toen op verscheidene plaatsen de standbeelden van Lenin, de vader van de communistische revolutie in de Sovjet-Unie, werden neergehaald.

Eerder was in zowel Litouwen als Letland de communistische partij verboden.

Terwijl overal werd opgetreden tegen de in diskrediet geraakte aanhangers van de harde communistische lijn, hielden de speciale OMON-troepen van het ministerie van binnenlandse zaken, die de conservatieven altijd met harde hand hadden gesteund, zich ditmaal afzijdig. Het kwam nergens tot gewelddadigheden.

In de Letse hoofdstad Riga werd gisteren de uiterst conservatieve eerste secretaris van de Letse partij, Alfred Rubiks, gearresteerd. Het Letse parlement had speciaal voor dit doel de parlementaire onschendbaarheid van Rubiks opgeheven.

Beter dan Rubiks in Letland verging het de drie voornaamste conservatieve communistische leiders in Litouwen. Met pantserwagens van het Rode Leger werden partijsecretaris Mikolas Burokavivius en zijn twee voornaamste medewerkers in veiligheid gebracht in het hoofdkwartier van de strijdkrachten in Vilnius. Kort voor hun vlucht zouden de mannen nog tal van voor hen belastende documenten hebben verbrand. Het gebouw van het centraal comité van de partij in Vilnius ging gisteren over in handen van de Litouwse autoriteiten. Tegen alle leiders van de nu verboden communistische partij in Litouwen zijn arrestatiebevelen uitgevaardigd.

Het Litouwse parlement bepaalde intussen dat de KGB zich geheel uit de Baltische republiek dient terug te trekken. De meeste functionarissen van de KGB hadden overigens toch al elders een goed heenkomen gezocht.

Vlak voor het hoofdkwartier van de KGB in Vilnius werd een reusachtig, 45 ton wegend standbeeld van Lenin van zijn voetstuk gestoten. Tot enthouasiasme van de vele duizenden aanwezigen werd het standbeeld eerst van zijn benen ontdaan. De menigte gooide vervolgens ook de sokkel omver en begon deze aan stukjes te slaan onder het roepen van de kreet "Litouwen, Litouwen'.

In de Estse hoofdstad Tallinn hadden arbeiders er slechts twintig minuten voor nodig om een eveneens kolossaal beeld van Lenin, dat was geposteerd voor het hoofdkwartier van de communistische partij in de stad, te verwijderen. Roemloos werd het beeld van de aartsvader van de Sovjet-Unie vervolgens per vrachtauto weggevoerd.

De Baltische staten herdachten gisteren tevens de 52ste verjaardag van het non-agressiepact tussen Hitler-Duitsland en Sovjet-leider Stalin, dat enige tijd later resulteerde in de inlijving van de drie Baltische staten bij de Sovjet-Unie. De drie republieken hadden gisteren voor deze gelegenheid een eindeloze fakkeloptocht georganiseerd lopend van Vilnius via Riga tot Tallinn.

De diplomatieke erkenning van de drie Baltische republieken door Westerse staten lijkt intussen opnieuw naderbij te zijn gekomen. Het Deense ministerie van buitenlandse zaken zei gisteren in een verklaring dat Denemarken van plan is om alvast officiële vertegenwoordigers te sturen naar de Baltische landen.

België wil zo snel mogelijk diplomatieke betrekkingen aangaan met de Baltische staten. Dit heeft minister van buitenlandse zaken Mark Eyskens gisteren verklaard. Wel wil hij dat de lidstaten van de Europese Gemeenschap gezamenlijk optreden in deze kwestie.

De Duitse bondskanselier, Helmut Kohl, daarentegen sloot een onmiddellijke diplomatieke erkenning van de drie republieken uit. Eerst zou hierover een akkoord moeten worden bereikt met de centrale autoriteiten in Moskou, aldus Kohl. Het Duitse ministerie van economische zaken kondigde intussen gisteren aan dat het van plan is om voortaan meer directe betrekkingen aan te gaan met de afzonderlijke republieken van de Sovjet-Unie.

Zweden, een land dat van oudsher nauwe betrekkingen heeft gehad met de Baltische staten, in het bijzonder met Letland, bepleitte gisteren de kwestie van de onafhankelijkheid van de drie te bespreken op de volgende bijeenkomst van de Europese Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking (CVSE) in Moskou, die voor volgende maand is voorzien. Mochten de laatste troepen van het Sovjet-leger de Baltische staten nog voordien verlaten, zo viel gisteren in Stockholm te horen, dan zou de Zweedse regering meteen willen overgaan tot erkenning van de drie staten. (AFP, Reuter, AP)