Franse communisten worden gestraft voor zigzag koers; VS "ontmaskerd' als aanstichter troebelen in Moskou

PARIJS, 24 AUG. “Wie zal worden gestraft voor het niet-erkennen van de realiteit van de Sovjet-macht?” Deze vraag stelde l'Humanité, het orgaan van de Franse communistische partij, in een hoofdartikel dinsdag, de dag na de Moskouse staatsgreep. Het antwoord volgde enkele dagen later: de Franse CP zelf, die de dag na de "putsch van de acht' niet begreep dat de traditionele "Sovjet-macht' niet meer bestaat.

Donderdag, de dag na de terugkeer van president Gorbatsjov in Moskou, volgde de volte-face. George Marchais, de secretaris-generaal van de laatste omvangrijke vereniging van orthodoxe kameraden in West-Europa, stuurde de ex-gevangene van de Krim een larmoyant telegram met zijn gelukwensen. Marchais feliciteerde zichzelf met de goede afloop van wat nu een “eerloze wanorde” heette. Hij noteerde ook dat de CP van de Sovjet-Unie “een rol in deze zaak” had gespeeld, wat overigens maar weinig mensen was opgevallen.

Maandag kwam het politburo van de Franse communistische partij niet verder dan een veroordeling van “de omstandigheden” waaronder Gorbatsjov werd vastgehouden. Er was geen sprake van enige veroordeling van de poging tot staatsgreep. In het lijfblad van de Franse vooruitstrevende krachten dat woensdagochtend uitkwam, werd, traditiegetrouw, de president van de Verenigde Staten ontmaskerd als de belangrijkste aanstichter van de troebelen in de Sovjet-Unie.

L'Humanité maakte slechts bescheiden melding van Boris Jeltsin. Noch op de voorpagina noch in het hoofdartikel werd gewag gemaakt van de rechtstreeks verkozen president van de Russische federatie die een tank, symbool van de "realiteit van de Sovjet-macht', beklom om het verzet te leiden. Maar op een binnenpagina werden de lezers van het huisorgaan van de PCF toch verrast met een portret van de man "zoals hij is: van het ene naar het andere apparaat'. Wie zich mocht afvragen wat daarmee bedoeld wordt, behoefde slechts de bijbehorende foto te bekijken: Jeltsin in de schaduw van Bush.

Maar vrijdag viel Jeltsin toch de eer te beurt dat zijn rol in de "wanorde' positief werd genoemd in het hoofdartikel van l'Humanité. Maar de schrijver vroeg zich wel af of het “afschaffen van de rode vlag in Rusland absoluut nodig is voor de oplossing van de economische problemen”. Tenslotte had Marchais zijn collega-secretaris-generaal Gorbatsjov donderdag net verzekerd dat de Franse communisten blij waren dat ze “binnen hun vermogen hadden kunnen bijdragen aan de ondersteuning van hen in de Sovjet-Unie die geageerd hebben voor het herstel van de democratie”.

Niet alle Franse communisten zijn overigens tevreden over de zigzag koers die de PCF heeft gevolgd. Afgevaardigden en zelfs leden van het centraal comité hebben de coup van de oude Sovjet-macht krachtig veroordeeld. Charles Fiterman, lid van het politburo en leider van de "vernieuwers' binnen de PCF, zei donderdag: “Er is een verkeerde analyse gemaakt door vele leiders, inbegrepen van mijn partij. De fout was dat ze de staatsgreep als geslaagd beschouwden en de Sovjet-Unie met de ogen van gisteren bekeken”.