Fractie in partij beraamde de coup

MOSKOU 24 AUG. Niet de KGB of het leger, maar de fractie in de communistische partij die zich heeft verbonden met het zogenaamde "militair-industrieel complex' lijkt de drijvende kracht te zijn geweest achter de staatsgreep deze week in de Sovjet-Unie. De staatsveiligheidsdienst zou president Gorbatsjov zelfs drie dagen voor de coup hebben gewaarschuwd voor de op handen zijnde machtsovername.

Volgens de Russische parlementariër en ex-communist Vladimir Lisenko, die als een der eersten na de staatsgreep met Gorbatsjov heeft gesproken omdat hij in de delegatie zat van de Russische vice-president Aleksandr Roetskoj die hem woensdagavond op de Krim heeft opgehaald, moet met name Oleg Baklanov worden gezien als de "motor' achter de putsch.

Baklanov, een van de acht leden van de junta, vertegenwoordigde in het "staatscomité voor de noodtoestand' de militaire industrie. Tot deze week was Baklanov, voormalig minister voor de wapenindustrie, vice-voorzitter van de defensieraad en secretaris van het centraal comité van de CPSU. In januari was hij door de partij naar voren geschoven om Edoeard Sjevardnadze op te volgen als minister van buitenlandse zaken. Gorbatsjov wist die pressie toen te weerstaan.

Het was Baklanov die afgelopen zondag als lid van de achtkoppige junta naar de Krim is gereisd om Gorbatsjov het ultimatum te overhandigen om de noodtoestand uit te roepen. Hij werd daarbij vergezeld door Sjenin, een van de secretarissen van het centraal comité van de partij, onderminister van defensie Varennikov, die vorige maand samen met zijn collega Gromov van binnenlandse zaken een openlijke oproep deed aan het leger om het "moederland' te redden, en Gorbatsjovs persoonlijke KGB-chef Boldin. KGB-chef Vladimir Krjoetsjkov, minister Dmitri Jazov van defensie en zijn collega van binnenlandse zaken Boris Pugo zouden, aldus Lisenko, pas op het “laatste moment” hebben aangeschoven bij de groep die de coup aan het voorbereiden was.

Donderdag onthulde de onafhankelijke "Nezavisimaja Gazeta' zelfs dat Krjoetsjkov reeds op vrijdag 16 augustus op de hoogte was van de putsch-plannen. Krjoetsjkov zou toen Gorbatsjov hebben verwittigd en vervolgens toch zelf hebben meegedaan. Op grond hiervan begint in het Russische parlement de theorie post te vatten dat de scenario's voor de staatsgreep met medeweten van Gorbatsjov allang gereed lagen maar dat de president twijfelde of en wanneer ze zouden moeten worden uitgevoerd.