Crisis dreigt in kabinet om koppeling

DEN HAAG, 24 AUG. Het kabinet Lubbers-Kok dreigt te vallen. Struikelblok is de koppeling tussen uitkeringen en lonen.

Kort na middernacht werd het kabinetsberaad over de begroting voor 1992 opgeschort, omdat volgens minister-president Lubbers “doorgaan forceren zou worden”. Het kabinet komt maandagochtend weer bij elkaar.

Na het vastlopen van het kabinetsberaad zijn minister-president Lubbers (CDA), vice-premier Kok (PvdA), minister van sociale zaken De Vries (CDA) en de fractievoorzitters Brinkman (CDA) en Wöltgens (PvdA) tot vannacht half vier bijeen geweest om te kijken of het politieke meningsverschil kan worden opgelost. Minister De Vries heeft de taak gekregen voor maandagmorgen een compromis te smeden. Daarin zal hij ook de WAO-maatregelen opnemen.

Vrijdagavond dienden minister De Vries en PvdA-staatssecretaris Ter Veld (sociale zaken) een gezamelijk voorstel in over de WAO. Na dagenlang passen en meten leek het kabinet daarmee overeenstemming te hebben bereikt over de aanpassing van de WAO. Tijdens de ministerraadsvergadering werd duidelijk dat de CDA-fractie volgend jaar de sociale uitkeringen niet gelijk op wil laten gaan met de loonontwikkeling in het bedrijfsleven. Eerder op de dag had minister Kok tijdens een gesprek met fractievoorzitter Brinkman de indruk gekregen dat het handhaven van de koppeling juist wel bespreekbaar zou zijn.

Minister Kok (financiën) liet daarop tijdens de kabinetsvergadering weten zijn fiat aan het zwaar bevochten compromisvoorstel over de WAO pas te zullen geven als het kabinet besluit ook in 1992 de uitkeringen te koppelen aan de lonen in het bedrijfsleven. Daarop werd de ministerraad geschorst voor overleg in kleine kring. De kwestie bleek zo gevoelig te liggen dat minister-president Lubbers besloot de ministerraad te schorsen tot maandagmorgen.

Afgelopen week heeft PvdA-partijleider Kok twee keer in het openbaar onderstreept dat hij wil vasthouden aan de koppeling. Volgens ingewijden zouden de CDA-bewindslieden, in tegenstelling tot de CDA-fractie, bereid zijn over de koppeling te praten. Wel vinden ze, net als Brinkman, dat de stijging van het aantal niet-werkenden ten opzichte van het aantal werkenden aanleiding geeft om te ontkoppelen.

In het WAO-voorstel waarover gisteren aanvankelijk overeenstemming leek te kunnen worden bereikt, wordt de duur van de uitkering van huidige arbeidsongeschikten niet aangetast. Wel wordt de hoogte van de uitkering bevroren van degenen die jonger zijn dan vijftig jaar. Hierdoor komen zij na verloop van tijd in de lagere AAW-uitkering terecht. Voor huidige WAO'ers ouder dan vijftig jaar verandert er niets.

Voor nieuwe arbeidsongeschikten komt een uitkeringssysteem waarbij de uitkeringsduur wordt beperkt. Afhankelijk van het arbeidsverleden krijgt de WAO'er een aantal jaren een uitkering ter hoogte van 70 procent van het laatstverdiende loon. Voor arbeidsongeschikten boven 50 jaar blijft de uitkering op dat niveau. Wie jonger is, krijgt afhankelijk van leeftijd een lagere uitkering. Werknemers van onder de 19 jaar die arbeidsongeschikt worden komen direct in de AAW terecht.