ALEKSANDR BESSMERTNYCH; Boosaardig griepje

De griep die op de vroege maandagochtend Aleksandr Bessmertnych velde, is dan toch nog fataal gebleken: gisteren trad de Sovjet-minister van buitenlandse zaken op verzoek van president Gorbatsjov af.

Een val die te verwachten was. Woensdag, toen duidelijk werd dat de staatsgreep tegen Gorbatsjov was neergeslagen, had de minister zich gemeld, monter als altijd. Hij had de drie dagen waarin de junta de lakens had uitgedeeld, niets van zich laten horen omdat hij ziek was, geveld door de griep. “Het was geen diplomatieke ziekte”, zo voegde hij daar woensdag aan toe: “Vraag het mijn arts maar”. Hij had er die arts zelfs apart voor meegebracht.

Het klonk dun, het was dun en het werkte niet. Zeker niet toen medewerkers van de minister wisten te melden dat hij op maandagmorgen, toen de coup al een feit was, met putschist Janajev had gesproken en vervolgens zijn medewerkers op het ministerie opdracht had gegeven allerlei verklaringen van het nieuwe bewind de wereld rond te sturen: de boodschappen aan de ambassades en de boodschappen aan - bijvoorbeeld - de Arabische leiders met wie Gorbatsjov het niet erg op had gehad.

En dus viel Bessmertnych als opportunist door de mand en kon hij opstappen.

Het is het eind van een korte carrière in de diplomatieke top. Minister was hij pas sinds januari van dit jaar, kort nadat zijn voorganger Edoeard Sjevardnadze in een dramatische toespraak uithaalde naar “de naderende dictatuur” en aftrad. Bessmertnych, die op dat moment nog geen jaar ambassadeur in Washington was, gold als een aanhanger van de perestrojka. Aanvankelijk werd zelfs verwacht dat de conservatieven in de Opperste Sovjet bezwaar zouden aantekenen tegen zijn benoeming, maar die bleef uit.

De nieuwe minister is sindsdien nauwelijks opgevallen. Hij wekte voornamelijk de indruk een kundige, maar wat stijve, hoewel vriendelijke heer te zijn - een man zonder eigen gezicht, veel meer een uitvoerder van bevelen van boven dan een man die een eigen stempel zet op het beleid.

Het is misschien tekenend voor de manier waarop hij is gestruikeld. Bessmertnych bleef passief en hield zich met een griepje afzijdig op een moment waarop hij partij had moeten kiezen, zonder twijfel wachtend hoe de zaken zich zouden ontwikkelen en bereikbaar uitsluitend voor de arts die later zijn ziekte moest bevestigen.

In Moskou doen de eerste namen voor Bessmertnychs opvolger de ronde, maar Sjevardnadze zei gisteren alvast niet een nieuw avontuur onder Gorbatsjov, die “vasthoudt aan een illusie”, aan te willen aangaan.