Lont onder Pierson gedoofd

Als een bank krediet verleent is het gebruikelijk om debiteuren en voorraden in onderpand te vragen. Pierson financierde de failliete buskruitfabrikant Muiden Chemie.

Daar kreeg Pierson als onderpand een voorraad van vele tonnen niet verkocht buskruit in de maag gesplitst.

Zo'n lastig te verkopen voorraad buskruit moet continu bewaakt worden. Dat kan wel 20.000 gulden per maand kosten. De particuliere beleggers die de aandelen wilden kopen van de Staat meenden dat het kruit hen wel zou helpen. Zou hun bod slagen, dan zouden ze Pierson immers vriendelijk verzoeken het kruit van “hun” terrein te verwijderen. Anders dan destijds van Speijk (“dan maar liever de lucht in”) zou Pierson door die dreiging bijzonder gemotiveerd raken om een partij te zoeken die met een hoger bod zou komen, en niet alleen de aandelen maar ook het kruit zou overnemen.

De beleggers dachten dus altijd goed te zitten: Of hun bod slaagde en ze konden de kruitloze terreinen van Muiden Chemie veranderen in villaparken, of er zou een hoger bod komen.

Zij vergaten echter dat ze zaken deden met een niet-commerciële partij. Minister Kok's nood is groot, maar hij zit niet te springen om de 12,5 miljoen gulden die de beleggers hem boden, als dat hem vlak voor de WAO-finale nog meer ruzie bezorgt met de vakbonden, die vóór blijvende kruitproduktie zijn. Hij verkoopt zijn aandelen bij nader inzien maar niet. Hij blijft rustig zitten en het Britse Royal Ordnance maakt straks als huurder in plaats van als koper nog meer buskruit in Muiden. De andere aandeelhouders kunnen langzaam worden uitgerookt, want dividend zal er voorlopig wel niet inzitten.

Nedlloyd

Voor zover Brittannia nog de golven regeert, doet P & O, de Peninsular and Oriental Steam Navigation Company, dat. Al heeft deze onderneming de afgelopen jaren in het onroerend goed een houvast gezocht in de woelige wereld van de zeescheepvaart, toch is ze een geduchte concurrent gebleven van Nedlloyd, het concern dat Nederlands maritieme trots vertegenwoordigt, maar zijn heil zoekt in wegtransport.

In militair opzicht heeft Nederland twee honderd jaar geleden voor de Britse vloot moeten wijken. Nu toont P & O in financieel opzicht dat Londens vuurkracht Amsterdam kan overdonderen. Nedlloyd moest eind vorig jaar onderhands voor 60 miljoen nieuwe aandelen uitgeven om de solvabiliteit binnen afgesproken grenzen te houden.

Met een claimemissie willen de Britten 2 miljard gulden nieuw vermogen binnenhalen. Dat is een andere orde van grootte. Wie bovendien bedenkt dat alle aandelen Nedlloyd op de beurs net even meer dan 1 miljard gulden waard zijn, kan zich voorstellen dat P & O in de verleiding kan komen de nieuwe containerschepen die Nedlloyd voor 1 miljard besteld heeft via de omweg van de Amsterdamse effectenbeurs te verwerven. Dat zou net zo goed de reden kunnen zijn dat de koers van het aandeel Nedlloyd sinds begin dit jaar bijna verdubbeld is, als de 2 miljoen gulden winst die het concern de eerste zes maanden boekte.

Sovjet-conglomeraat

Het blijft opmerkelijk hoezeer de politiek - van welke signatuur ook - ideeën uit het bedrijfsleven met enige vertraging overneemt.

Grote ondernemingen proberen al enige jaren te decentraliseren. Wanneer de concerntop de dochterondernemingen meer kost aan overhead dan die top hen aan financiering en management know how toelevert, dan zullen die dochter aan verzelfstandiging beginnen te denken.

In de Sovjet-Unie kunnen de deelstaten die managementfilosofie nu makkelijker volgen nadat het concernmanagement onder druk is gekomen door een - op het nippertje afgeslagen - poging tot onvriendelijke overneming. De vrije markt economie hoeft blijkbaar niet officieel te worden ingevoerd om zijn werk te doen.