Kwartetje

Het waren historische woorden die Dick Rowe, topfunctionaris bij de Engelse vestiging van de platenmaatschappij Decca, in 1962 sprak tot Beatle-manager Brian Epstein.

“Gitaargroepen raken snel uit de mode,” zei de ongelukkige. Binnen een jaar, toen de Beatles bij een concurrerende firma hun eerste plaatje hadden uitgebracht, was 's mans ongelijk meedogenloos aangetoond. Sindsdien staat deze Rowe bekend als de man die de Beatles afwees en daarmee zijn kans op roem en rijkdom verspeelde.

Op nieuwjaarsdag 1962 deed het beginnende muziekkwartetje - toen nog met drummer Pete Best op de plaats die later door Ringo Starr werd bezet - auditie bij Decca. Ze namen vijftien nummers op, waarvan slechts drie van eigen hand. Pas in de loop van de jaren zeventig, toen iedere snipper en geluidsflard van de Beatles geld waard was, verschenen de Decca audition tapes op illegale langspeelplaten. Wie ze beluisterde, kon vaststellen dat de heer Rowe weinig te verwijten viel: hij kon in die rauwe, weliswaar vrolijke maar hoogst ongepolijste klanken niet de goudmijn ontdekken die erin verscholen bleek te gaan. Menigeen zou tot dezelfde afwijzing zijn gekomen.

Intussen is met de auditie-banden - kopieën van de kopie, die Epstein destijds van Decca kreeg - heel wat handel bedreven in een schemergebied tussen legaal en illegaal. “Het zijn randfiguren die zich daarmee bezig houden,” zegt Hans van Exter van EMI, de maatschappij die het reguliere Beatle-repertoire uitbrengt. “Wij kunnen er verder niets aan doen, want de rechten berusten niet bij ons.” Bij wie dan wel?

De vraag is actueel nu de nieuwe Wehkamp-catalogus een opmerkelijke aanbieding bevat: een cd met twaalf van de auditie-opnamen, die niet eerder legaal op de Nederlandse markt zijn verschenen, voor ƒ 7,95 bij elke bestelling van een ander artikel uit het assortiment. Het postorderbedrijf neemt de cd's exclusief af van Arie Moltmaker, voorzitter van één der Nederlandse Beatle-fanclubs (er zijn er drie!) en eigenaar van het eenmansfirmaatje Fan Records. Zijn aanprijzing in de Wehkamp-catalogus doet dienst als waarborg van authenticiteit.

Maar waar komt het materiaal vandaan? Moltmaker schiet na enig nadenken de naam te binnen van de “San Juan Music Group uit Amerika, die claimt de rechten te hebben.” Zolang er geen bewijzen van het tegendeel zijn, houdt hij zich daaraan vast: “Maar hoe het verder rechtmatig precies in elkaar zit, weet ik óók niet.” Veiligheidshalve heeft hij op de cd niet de drie oorspronkelijke Beatle-nummers gezet, “want daarmee zou je misschien moeilijkheden kunnen krijgen.” Binnen een week na het verschijnen van de catalogus heeft het bedrijf naar zijn zeggen 60.000 bestellingen ontvangen. “Ik heb meteen al een gouden plaat gekregen!”

Van Exter vindt de deal met een firma als Wehkamp “hoogst ongelukkig, zo niet stom”, deelt hij desgevraagd mee. “Je geeft iets voor een habbekrats weg en dat komt het image van het produkt niet ten goede.” EMI ziet echter machteloos toe: “We hebben al genoeg te stellen met de illegale uitgaven van materiaal waarvan wij de rechten wèl bezitten.”