Kroatië stelt federaal leger ultimatum

ZAGREB, 23 AUG. De Kroatische president Franjo Tudjman heeft het Joegoslavische leger gisteren een ultimatum gesteld. Als het leger vóór 31 augustus niet alle steun aan de gewapende Serviërs staakt en de Serviërs hun wapens niet hebben ingeleverd, zal de Kroatische regering het Joegoslavische leger tot “bezettingsleger” verklaren en “ernstige maatregelen” nemen, aldus Tudjman.

Tudjmans ultimatum, dat de mogelijkheid van een regelrechte gewapende confrontatie met het leger lijkt open te houden, kwam na een dag waarop de gewapende vijandelijkheden tussen Kroaten, Serviërs en het Joegoslavische leger een ongekende omvang hadden aangenomen. In totaal werden ongeveer 25 kleine veldslagen of bombardementen gemeld uit Oost-Slavonië, West-Slavonië en de Banja, een gebied vlak ten zuiden van de Kroatische hoofdstad Zagreb. Bij een beschieting in het dorpje Komarevo in dit gebied vielen drie doden onder leden van de Kroatische Nationale garde. In het nabijgelegen Sisak werden volgens de directie van het plaatselijke ziekenhuis zestien mensen gedood, onder wie een ambulancechauffeur. Een vierde dode viel bij Topusko.

Het ultimatum van Tudjman kwam gisteren als een verrassing, omdat algemeen wordt aangenomen dat Kroatië weinig kans maakt bij een frontaal treffen met het Joegoslavische leger.

Pag.6:

Kroatische Garde in actie tegen het leger

Eerder had de Staatsraad in Zagreb het deze week in Belgrado tussen de Joegoslavische deelrepublieken bereikte akkoord over het voorlopig functioneren van de federale organen in Joegoslavië als “een mislukking” verworpen. De legerleiding heeft op het ultimatum uit Zagreb, dat de vorm heeft van een brief aan het Joegoslavische staatspresidium, nog niet gereageerd.

Naar verluidt wordt vanuit de Nationale Garde, het eigen leger in opbouw van Kroatië, al geruime tijd bepleit het Joegoslavische leger tot "bezettingsmacht' te verklaren, zodat de Garde eenheden van het leger, die zij ervan beschuldigt stelselmatig de zijde van de Serviërs te kiezen, zou kunnen aanvallen. Nu al is de Garde ertoe overgegaan het leger tegen te houden aan de grens tussen Kroatië en Bosnië, waar de Kroaten nabij Bosna Gradiska de bruggen over de rivier de Sava hebben opgeblazen. Hetzelfde dreigt de Garde te doen bij Jasenovac, heeft deze verslaggever kunnen constateren. Met het oog op een verwachte opmars van het leger tegen Kroatië houdt de Garde deze brug al sinds enige tijd voor alle verkeer gesloten.

Kennelijk als antwoord op deze activiteiten heeft het Joegoslavische leger veiligheidsmaatregelen getroffen langs de autoweg Zagreb-Belgrado, waarlangs talrijke militaire konvooien passeren in verband met de terugtrekking van het leger uit Slovenië. Gisteren werden die, voor zover bekend voor het eerst, beschermd door pantserwagens met bemande mitrailleurs en militairen in volle gevechtsuitrusting.

In de stad Osijek, in het oosten van Kroatië vlakbij de Servische grens, bereiden de Kroaten zich inmiddels voor op de verdediging van de ongeveer 100.000 inwoners tellende stad tegen een Servisch offensief. In talrijke dorpen in de omgeving kwam het gisteren tot beschietingen met mortieren. In Savas voerden - volgens ooggetuigen - vliegtuigen van de Joegoslavische luchtmacht een bombardement uit. De autoriteiten in Osijek hebben een Servisch ultimatum, waarin evacuatie van de burgerbevolking uit de stad werd geëist, van de hand gewezen. Naar hun zeggen staan in de stad in totaal 20.000 man Kroatische troepen en gewapende burgers klaar voor de verdediging.

Zeer aanzienlijke verwoestingen zijn aangericht bij gevechten bij de stad Pakrac in West-Slavonië, zo blijkt uit beelden van de Macedonische televisie. De vorige week door bewapende Serviërs ingenomen stad was gisteren door een Kroatische "anti-terreureenheid' heroverd, maar sindsdien wordt rondom Pakrac voortdurend gevochten en zijn alle wegen naar de stad door de Serviërs afgesloten.