Jeltsins aanhangers jagen op symbolen van de oude macht

MOSKOU, 23 AUG. Met een overwinningsfeest op het zojuist gedoopte "Plein van het vrije Rusland' neemt de bevolking van Moskou op de dag dat alle onzekerheid is geweken geen genoegen. Op naar de oude macht, is het parool. En dus gaan de demonstranten na de grote bijeenkomst voor het Russische parlementsgebouw richting Kremlin, een enorme Russische vlag met zich meedragend. Het blauw-rood-wit van de Franse revolutie, zoals een Franse deputé het vanaf het balkon van het Witte Huis niet zonder nationale eigenwaan en verloochening van het jacobijnse aspect van 1789 (en met voorbijgaan aan de volgorde van de kleuren in de Russische vlag) heeft genoemd.

Nadat burgemeester Gavril Popov van Moskou de nieuwe nationale leider Boris Jeltsin per decreet heeft benoemd tot "held van de Sovjet-Unie en ere-burger van Moskou' moeten er nog meer symbolische daden worden gesteld. Voor al die “helden van Rusland” (woorden van Gorbatsjovs voormalige vriend Aleksandr Jakovlev) is vanaf vandaag de pre-revolutionaire tsaristische Gregoriaanse orde in ere hersteld. De slachtoffers van dinsdagnacht krijgen een “staatsbegrafenis”, als het aan oud-minister van buitenlandse zaken en ex-communist Edoeard Sjevardnadze ligt, en wel in de muur van het Kremlin waar nu, naar zijn mening, hoe dan ook plaats is omdat er wel wat bolsjewieken kunnen worden opgeruimd.

Maar de feestvierende burgers willen meer. Ze willen de partij. En dus gaat het richting Centraal Comité, gevestigd in een soort van verboden stad die in de jaren van Leonid Brezjnev is opgerezen achter het Oudeplein. Een enkeling poogt er binnen te komen. Sommige borden, die aangeven welke afdelingen van de CPSU er allemaal achter de gevel schuil gaan, gaan aan gruzelementen. Maar dan grijpt de ordedienst in. Dat de partijleiding uit angst naar het Kremlin belt om de daar weer bivakkerende Michail Gorbatsjov (nog altijd president én secretaris-generaal) te verwittigen, speelt niet zo'n rol. Nee, het zijn de aanhangers van Jeltsin die dit te ver vinden gaan. Arm in arm zetten jongeren en ouderen, die de afgelopen dagen de orde op straat hebben bewaard, de straten rondom het gebouw af. Waarom? Niet om de partij te beschermen, maar omdat dit historische gebouwen zijn die sinds vandaag in bezit zijn van de Russische staat en dus het Russische volk, zegt een student van 25 jaar.

Even verderop ligt echter een tweede object braak: het beeld van Feliks Dzerzjinski, "IJzeren Felix', de oprichter van de Speciale Commissie voor de Bestrijding van Contrarevolutie en Sabotage (Tsjeka), de eerste bolsjewistische geheime dienst uit 1917 die met het veranderen der tijden later GPOe, NKVD en KGB is gaan heten. Sympathisanten van de radicale Democratische Unie hangen er eerst spandoeken aan, beschilderen het en proberen het kapot te maken. Maar dat laatste gaat niet zo eenvoudig. Dat is tegenover deze kolos mierenwerk en zou dus heel lang kunnen gaan duren.

Het standbeeld staat bovendien op het plein voor de Loebjanka, het hoofdkwartier van de staatsveiligheidsdienst. In het gebouw van de gemeenteraad, de Mossovjet, worden de autoriteiten dus een beetje nerveus. Deze actie zou wel eens als een provocatie kunnen worden opgevat.

Onder-burgemeester Sergej Stankevitsj probeert de betogers daarom tot rede te brengen en verzoekt hun dit werk over te laten aan specialisten. Burgemeester Popov tekent vervolgens een officieel decreet - het aantal "oekazes' is deze dag niet te tellen - om de verwijdering van het beeld een legitieme basis te geven. Waarna een hoogwerker (van Krupp) op het toneel verschijnt om de ontmanteling professioneel ter hand te nemen. De experts klimmen als ware alpinisten in het beeld om de kabels aan te brengen en her en der de noodzakelijke contragewichten te plaatsen. Tegen middernacht is het werk geklaard. Feliks Dzerzjinski is niet meer.