Jaruzelski: coup slechts een incident

PARIJS, 23 AUG. De Moskouse coup is mislukt “omdat het onmogelijk is de democratische aspiraties in de Sovjet-Unie door militaire macht te verminderen”. Dat zegt generaal Jaruzelski, die in 1981 in Polen tijdelijk de macht overnam, in een vraaggesprek met de Franse krant Libération.

Als tweede reden voor de mislukking van de “paleisrevolutie” noemt Jaruzelski het feit dat de “samenzweerders” de betekenis van Gorbatsjov hebben onderschat. “Militairen geloofden dat ze hem konden voorbijgaan, zoals is gezegd door Janajev die over Gorbatsjov sprak als "mijn vriend die weer aan de macht zal komen'. Ik heb van het begin af aan geloofd dat Gorbatsjov vroeg of laat zou terugkeren”, aldus Jaruzelski.

De Poolse generaal, die zelf in 1981 de uitzonderingstoestand afkondigde (“Wij zaten op een vulkaan die elk moment kon uitbarsten”) meent dat de militairen de Russische president Jeltsin wel het zwijgen hadden kunnen opleggen. “Maar dat was ze nooit gelukt met Sobtsjak, de burgemeester van Leningrad, en de tienduizenden aanhangers van de democratie.”

Jaruzelski bevestigt dat de Poolse president Lech Walesa hem maandagochtend, enkele uren na de coup in Moskou, telefonisch om advies vroeg - het was de eerste keer dat Walesa contact met hem opnam sinds de voormalige vakbondsleider president is. “Ik heb hem gezegd kalm te blijven en zich niet in de binnenlandse aangelegenheden van de Sovjet-Unie te mengen.”

Jaruzelski meent dat de coup in de loop van de geschiedenis niet meer dan een “incident” is. En hij waarschuwt het Westen: “Als de problemen over zes maanden nog hetzelfde zijn, dan zal de bevolking van de Sovjet-Unie zo gefrustreerd zijn dat ze zich de coup met nostalgie zal herinneren.”